Балаларда сөйләм теле

Чып-чын яз иртәсе иде бу, дүрт яшьлек Да­нила татарча җырлар беләсеңме, дигән со­равыма, шунда ук яңгыравыклы шат тавыш белән “Яз җитә” җырын җырлап та бирде. Груп­пага йөрүче балаларның яртысы рус балалары бу­луны (шул исәптән минем оныгым да) исәпләсәң, биредә сөйләм телен үстерү өстендә яхшы эшлиләр. Һәр иртәдә “Исәнмесез” һәм “Здрав­ствуйте” сүзләре берти­гез яңгырый.

Телне үстерү буенча олимпиада барган зал­да экран куелган, анда чараның исеме ясалган. Менә сиңа мә! Шәһәрдәге ун балалар бакчасыннан икешәр бала чакырыл­ган бу чара “Маша в го­стях у сказки” дип атала. Соңыннан ачыкланганча, бу 2 нче бакча коллекти­вы теләге буенча түгел, ә “Чишмә” бакчасыннан кала шәһәрдәге барлык учреждениеләрнең рус телендә шөгыльләнүләре истә тотып эшләнә икән. Моңа кадәр “Муса абый – балаларның якын ду­сты”, Нәүрүз кебек чара­лар үткәрелгән (бу хак­та мәгълүмат сайтта да бар). Икетеллелек сакла­на биредә. Тиздән Тукай юбилее уңаеннан кичә узачак.

Кечкенә олимпиадачылар барлыгы җиде конкурста катнашты: “Әкият төзе”, “Аю баласы нишли?”, “Ла­биринт”, “Бер һәм күп”, “Яшәгән ди...”, “Санны күтәр”, “Тиешле авазлы сүзне тап”. Составында мәгариф бүлегенең баш белгече Г.Шәйхетдинова, “Минзәлә” ММҮ вәкиле, ТР Журналистлар берле­ге әгъзасы Н.Пучкова һәм Коноваловка мәктәпкәчә белем учреждениесе мөдире Л.Ушакова бул­ган жюри җиңүчеләрне билгеләде. 2 нче бак­чадан – Риналь Нәбиев һәм Ангелина Юминова – I урынга, 6 нчы бакча­дан – Раил Зайкин һәм Настя Петрякова – II, 7 нче бакчадан Маша Но­викова һәм Яна Хороше­ва III урынга чыктылар (рәсемдә). Маша, Аю, Көлдергечләр, Чуар Та­вык кебек әкият геройла­ры җылы атмосфера ту­дырдылар, ә икенче кече группага йөрүче Руфина Фассахова һәм урта груп­пага йөрүче Аня Митюш­кина чыгышлары һәркем күңеленә хуш килде.

Ә менә икенче көнне, авыл балалар бакчалары катнашында уздырылган олимпиадада, сораулар һәм биремнәр ике телдә яңгырады Аеруча татар һәм рус балалары “дуслашкан” биремнәр кызыклы иде. Әйтик, рәсемнәрдән “к” авазы кергән сүзләрне тап дигәч, балалар “ко­рова, китап, окно, каләм” дип тапкыр җавапларын бирделәр. Бу биремне Хуҗәмәт бакчасы бала­лары уңышлы үтәде, “Аю баласы нишли” биремен – Җәмәк, ә “Санны күтәр” биремен Югары Тәкермән һәм Аю бакчалары бала­лары яхшы үтәде.

Жюри олимпиадачыларга мондый бәя бирде: өлкән группалар арасында Юр­таудан Кристина Тутулина һәм Марина Большакова – I, Тат.Мөшегедән Рузил Гарипов – II, Кадрәктән Инзилә Гермагентова һәм Ралина Рәхмәтуллина III урында (рәсемдә). Җиңүчеләргә мактау кәгазьләре тапшырылды, барлык катнашучыларга татлы призлар өләшенде.

Татар теле укытучы­сы Альбина Фәрдиева сүзләренчә, татар теле дәресләре татар һәм рус балалары өчен бер­тигез күләмдә – атна­га өч тапкыр уздырыла. “Алтынчәч”тә татар груп­пасын ачу икенче уку елы­на гына планлаштырылса да, бу фән буенча әзерлек яхшы бара. Яңа таләпләр буенча биш яшьлек бала­татарча 62 сүз белергә тиеш, ел дәвамында та­гын 45 сүз өйрәнелә һәм алты яшьтә алар 107 сүз белергә тиеш була. Бакчаны тәмамлаганда 106 сүзне кулланып, җөмләләр төзи белергә тиешләр. Һәр занятиегә аудио-, видеоматериал­лар тәкъдим ителә, һәр дәрескә мультфильм сюжетлары төшерелә – болары яңалык буларак кертелгән. Балаларның эш дәфтәрләре бар һәм алар балаларын татар теленә өйрәтергә теләгән рус балаларының ата- аналары методик кул­ланмалар эзләмәсен, ә үзебезнең укыту-мето­дик комплекты буенча максатка ирешсеннәр өчен өйләренә биреп җибәрелә, дип аңлатты Альбина Рафиковна.

Рус группалары өчен (беренче кече группадан алып өлкәненә кадәр) аудио-, видеоязмалар (караоке, рус теленә тәрҗемәсе булган татар әкиятләре), татар теле бу­енча эш дәфтәрләре һәм методик кулланмалар кайтарылды. Дәресләр өчен тарату материал­лары да әкренләп кайта бара. “Мин үзем “Бала” сайтында теркәлдем, - ди Альбина Рафиковна. – Педагоглар өчен ин­терактив методикалар­ны кулланып татар теле дәресләрен эшкәртү бу­енча конкурсларда катна­шам. Ә инде олимпиада­ларга килгәндә исә, алга таба татар балалары өчен сорау-биремнәрне авыл тәрбиячеләре та­тар телендә үзләре әзерләсен иде дигән теләктә калам”.