Потенциал җитәрлек

Июль аенда гадәттә ярты еллык эшкә йомгак ясыйлар. Өстәвенә терлекчелектәге ситуацияне ачыкларга вакыт җитте. Җитди сорауларга җентекле җавап бирүен үтенеп, без районның авыл хуҗалыгы һәм азык-төлек идарәсе начальнигы Юрий ИСЛАМОВка мөрәҗәгать иттек.

– Ел дәвамында бер сы­ердан сөт саву үсә барды. 11,9 килограммга җиткәч үсү туктады, ә хәзер, аска төшә башлады. Сәбәпләре нидә?

– Тулаем савымны 67 тон­нага җиткереп, үткән елга ка­раганда без дәүләткә сөтне 10 тоннага күбрәк сатабыз. Бу сан үзе үк терлекчелек буенча алга китеш бар дигән сүз. Дөрес әйтәсез, күршеләр – Актаныш, Мамадыш – 16, Сарман 13 килограммга якын сөт сава икән, тынычланыр­га иртәрәк. Бездә дә “Мензе­линские зори”ның Калморза бүлекчәсе, “Заиковский”, “Сөт иле Чулман”ның “Тәкермән” бүлекчәсе бер сыердан 14 әр килограммга җиттеләр. Күрсәткечләре ким булучы­ларга әлеге фермаларда эшләүчеләр үрнәк булып тора. Үткән кыштан кертергә тотынган технологияләрне быел кыш мәҗбүри сораячак­быз. Хәзер галимнәр чакыра- чакыра азык туплау, бигрәк тә сенаж салу процессын фән кушканча алып баруны таләп итәбез. Терлек азыгы өчен культуралар төрлелеген (ае­руча борчак, солы) арттыру сораган идек. “Мензелинские зори”ның Кадрәк һәм Никола­евка хуҗалыклары, “Сөт иле Чулман” безнең киңәшләргә колак салып эшләделәр. Һәр фермага ясалма орлыклан­дыру технологлары тулысын­ча билгеләп куюга ирештек. Аларны һәм бозау караучы­ларны нәсел ядросын тупла­уга стимуллаштыру өчен рай­он башлыгы Айдар Салахов инициативасы белән махсус программа кабул иттек. Аның нигезендә 30 килограмм авыр­лыкта бозау алуга ирешкән технологларга, бозауларны бер айга кадәр, өч айга кадәр, алты айга кадәр төркемнәрдә исән-имин тәрбияләгән һәм көнгә 700 грамм үсеш алган хезмәткәрләргә хезмәт хакын­нан тыш өстәмә премия бирелә.

– 30 килограммлы бозау­лар күп туамы соң?

– 2014 елның беренче яр­тысында барлыгы 1998 бо­зау туды, шуларның 1095 е 30 килограммнан артык бул­ды. Күз тимәсен, ясалма ор­лыкландыру технологлары әйбәт кенә эшлиләр. Соңрак башлаучыларның беренче нәтиҗәләре июль аенда күренә башлар дип өметләнәбез.

– Сезнеңчә, хуҗалыкларда сөт җитештерүне арттыруга тагын нәрсә комачаулый?

– Без әйткән технология­не төгәл үтәп бетермәү. Менә хәзер ташланган сыерларны аерым корпусларда карау, аша­туны тәртипкә салып киләбез. Һәр хуҗалыкта төзелеш бара. Бозаулаган сыерларны, көтүгә керәсе таналарны аерым төркемнәргә тупларга омтыла­быз. Сөткә бәя югары булгач, эшләгән өчен түләү расценка­лары да түзәрлек. Хезмәтне оештыруда цех алымына күчәргә вакыт җитте. Мәгънәсе нәрсәдә: “минем сыер” дигән психологияне бетереп, ташлан­ган, савыла башлаган сыерлар төркемнәре тупланачак. Бозау­ларга тарттырылмаган кукуруз (энергия), борчак (аксым) һәм солы (ашказаны эшләтү) ашату­ны ныклап сораячакбыз. Безгә бергә һәм бердәм булып эшләү кирәк. Хуҗалык җитәкчеләре үрнәк күрсәтсеннәр иде. Алар­дан күреп баш белгечләр, урта буын җитәкчеләр фермага керәсе яңалыкларга җиң сыз­ганып тотыначаклар. Һаман да кемнәндер зарланып йөрү булмас иде. Зоотехник, ферма мөдире сенаж салганда кат­нашмаса, кыш көне терлек ал­дындагы азык сыйфатсыз дип йөрергә хакы бармы? Ясал­ма орлыкландыру оператор­ларына, бозау караучыларга эш шартлары тудырылгач, хезмәтенә стимул куллангач, хуҗалык җитәкчесе дә алар­дан ныклап таләп итә алачак. Төшенкелеккә бирелгән юк. Татарстан хөкүмәт ярдәме белән 9 корпуста ремонт төгәлләнгәч, контроль төркем тоту мөмкинлеге туачак, рай­онга кайткан 240 нәселле тана бозаулап бетәчәк. Сөт җитештерү икенче яртыел­лыкта да алдагы елга ка­раганда күп булачагына бөтен мөмкинлекләр бар. Быелгы кышлату чорын­да терлекчелекне күтәрүдә тагын бер адым булачагы өчен без өйрәткән барлык технологияләрне дә мөмкин кадәр тизрәк тормышта кул­ланырга гына кирәк.

Быел башка дәүләт программаларына тагын берсе – фер­маларны һәм силос базларын капиталь ремонтлау өстәлде. Татарстанның Авыл хуҗалыгы һәм азык-төлек министрлыгы аша финансланачак бу программага район башлыгы Айдар Салахов 9 терлекчелек корпусы һәм 5 силос базы кертүгә иреште. 45 миллионга төшәчәк бу программаның өчтән беренә генә хөкүмәт акча бирәчәк. Калганы – хуҗалык исәбе белән.

Әлеге фотода сез Наратлы-Кичү фермасының бер корпу­сында башланган эшне күрәсез. Заиковский, Николаевка, Та­уасты Байлар, Югары Тәкермән фермаларында ремонт баш­ланды инде. Наратлы-Кичү фермасының икенче корпусын тәртипкә китерү өчен өмәләр үткәреләчәк.