Өмет утравы

2003 нче елдан бирле эшләп килүче “Тургай” приютын малайлар-кыз­лар үз итә, нарасыйларга гаиләдә җитмәгән наз, игътибар, ярдәм күрсәтелә биредә. Приютта эшләүче 40 хезмәткәрнең дистәгә якыны уч­реждение ачылганнан бирле эшли. Учреждение 31 балага исәпләнгән, балалар дүрт төркемдә, 16 тәрбияче алтышар сәгать сменага бүленеп тәүлек буе эшли, балалар бер ми­нутка да ялгыз калмый.

Биш ир-ат тәрбияче булуы – үзе горурлык. Алай гына да түгел, ата тәрбиясе, авторитеты бул­маган гаиләләрдә тәрбияләнгән балалар ир-атка ныграк тарты­ла төшә.

Шуларның берсе – тренерлары Рөстәм Хәмидуллин җитәкләгән татарча көрәш секциясенең уңышлары күренә, хәтта кыз­лар да йөри икән көрәшкә. Спорт җиһазлары өчен аерым бүлмә. Сәйлән белән тегү- чигү, төрле түгәрәкләр өчен аерым шартлар тудырылган бүлмәне күреп ис китәрлек. Нинди генә очрак булмасын, гаиләдән вакытлыча яшәргә килгән бала эш күнекмәләре алырга тиеш. Шуның өчен при­ютта хезмәт тәрбиясе беренче урында тора. Бу аларның холык- фигыльләрен, кызыксынуларын, сәләтләрен ача. Күргәннәремне санап һәм аңлатып бетерерлек кенә түгел. Компьютер залы булдырылган. Дөрес әлегә бу заман техникасы күп түгел, әмма аларга заказ бирелгән. Патриотик тәрбия бирү дә читтә калмаган, барысы да уйланыл­ган, бу җәһәттән, биредә музей булдырылган. Аның җитәкчесе Рафаэль Нуриев балалар белән берлектә шушы җирлектә яшәүче кешеләрдән борынгы әйберләр белән аны тулылан­дырып тора.

Балалар иҗат иткән эшләнмәләрне дә күреп со­кланмаслык түгел. Бу эшләрнең башында торучы хезмәт буенча инструктор – Галина Параниди.

Медикларның эш урын­нарын, ашханә, йокы, уен бүлмәләрен карагач, биредәге уңайлыклар, шартлар, мөмкинлекләрнең кызыкты­рырлык һәм көнләштерерлек икәнлеген аңлыйсың. Сер түгел, авыр тормыш хәлендә калган балаларның күпләренең мон­дый уңайлыклар күргәне дә булмагандыр. Медицина персо­налына килгәндә, алар биредә бишәү: кабул итү бүлекчәсе мөдире Гөлчәчәк Шәйхуллина, өлкән шәфкать туташы Илсөяр Фәттахова, Халидә Зыятдино­ва, Галия Шәрифуллина, Ната­лья Красильникова балаларны тәүлек әйләнәсе күз уңында то­талар. Шәһәрдән педиатр Роза Әюпова килеп эшли. Һәр бала диспансеризация уза, аның өстенә чыныктыру процедура­лары ел әйләнәсе дәвам итә. “Тургай” социаль балалар приютында бүгенге көндә 3-18 яшьлек 29 бала тернәкләнү уза (21 гаилә патронажда тора), 40 хезмәткәр эшли

Француз дәресләре һәм волонтерлык

Учреждениенең инновацияле эшчәнлеге турында һәр поч­мак, һәр бүлмә, стеналардагы күпсанлы күргәзмә материал­лар да ачык сөйли. “РИТЭК” про­ектлары грантларын алар инде өч ел рәттән оталар, быел да яңа проект әзерлиләр. Тәрбия һәм тернәкләндерү эше буен­ча директор урынбасары Эль­мира Гатауллина башкарылган эшләре, уңышлары хакында горурланып сөйләде. Бүгенге көндә волонтерлык хәрәкәте төрле өлкәләрдә киң кулланы­лыш тапты, биредә дә “Социаль дозор” волонтерлык хәрәкәте дә яхшы эшли, читтән биш бала килеп, балаларга ярдәм итәләр, төрле чараларда катнашалар. Шулай ук тимурчылык хәрәкәте дә җанлы бара. Авылның ве­тераннарына, тыл ветеран­нарына Рөстәм Кадышев җитәкчелегендә төрле эшләрдә ярдәм итәләр.

“Тәрәзә артындагы дөнья” проек­ты да шушы кысаларда тормыш­ка ашырыла. Конкурсларда кат­нашу үзенең нәтиҗәләрен бирә, исемле сертификатлар, төрле дәрәҗәдәге диплом һәм рәхмәт хатлары белән стена тулган. Әле генә Яр Чаллыда француз шигърияте кичәсендә катнашып, күршеләребезне шаккаттырып кайтканнар (костюмнары гына да ни тора!) “Тургай” волонтер­лары сугыш һәм хезмәт ветеран­нарына, ялгыз әби-бабайларга кар көрәргә, бәрәңге утыртырга булыша. Бәйрәмнәрдә үз кулла­ры белән ясалган бүләкләрне тапшырырга да онытмыйлар ба­лалар өлкән буын вәкилләренә. Нечкә күңеллелек, игътибар, хөрмәт күрсәтергә өйрәнәләр алар әлеге очрашуларда. Волгоград, Казан, Алабуга шәһәрләренә, Раифа мона­стырена үзләре белән авылда яшәүче өлкәннәрне дә алып барганнар. Сәламәтлекләрен республика санаторийларында ныгыталар, елына ике тапкыр бара алалар, кайчак аннан да артып китә икән.

Нәтиҗәләр күз алдында

«Тургайлыларның» бүгенге тәрбия ысулы хезмәткә мәхәббәт, киләчәк тормышка ышанычлы адымнар белән ат­лап керү өчен психологик һәм практик әзерлеккә бәйле. Ике үгезләре, күптән түгел генә бозаулаган ике сыерлары бар икән. Балалар бик теләп дүрт аяклы җан ияләре тирәсендә олыларга булышырга тырыша. Приютның мини-фермасын бул­дыруда район башлыгы Айдар Салаховның роле зур.

“Тургайлыларның” үз кер юу цехы, мунчасы бар. Кер юу машинисты Зөлфия Нурие­ва мунчасын да үзе яга, үзе үк җыештыра да, бар эшне төгәл башкара ул. Ул да учреждение эшли башлаган елдан бирле хезмәт куя.

Җәен чәчәкләрнең ниндиләрен генә үстермиләр биредә! Һәр клумбаның, түтәлнең үз хуҗасы, тәрбияләүчесе була икән. Үз те­плицаларында үскән кыяр-по­мидорларны ашханә өстәлендә күрергә була. Ашханәдә ике пе­шекче эшли, Лилия Хәсәнова, Рәмилә Мансурова, соңгысы исә унберенче ел хезмәт куя, аның тәмле ашлары, балаларга булган җылы мөнәсәбәте мак­ тауга лаек.

Җәен бакчада мәш килеп яшелчә, җиләк-җимешне мул­дан үстерә икән тургайлы­лар. Үстерелгән җиләк-җимеш, яшелчәләрдән ясалган кайнат­малар, тозлаган кыяр, помидор­лар кыш буена җитәрлек. Бала­лар күңелләрендә киләчәк тор­мышта югалып калмаслык итеп яшәр өчен ныгырга шәп адым бу. Бер сүз белән әйткәндә, кызлар­ны – хуҗабикәләр, малайларны чын гаилә башлыгы булырга өйрәтеп тәрбиялиләр монда.

Күңелең кушмаса,

игелек кылып булмый

Хәйриячеләр турында сүз чык­канда, мохтаҗ балаларга ярдәм итүчеләр, теге яки бу бәйрәмне оештыруда, корылмаларны торгызуда ярдәм итүче изге йөрәкле шәхесләр күз алдына килә. Соңгы елларда районы­бызда да андыйлар саны арта бара. Светлана Геннадьевна иң беренче итеп район Советы де­путаты Равил Миңнехуҗинны атады. Фаил Сабиров, Эдуард Кузнецов, Радик Фәттахов, Гиор­гий Куприянов, Вячеслав Чеба­шев, Яр Чаллыдан “Делко” ком­паниясе, ШЭ Василий Цыганов, Э.Р.Хөсәенов һәм башкалар. Район эчке эшләр бүлегеннән Ольга Гарнышева, Азат Гәрәев та “тургайлыларның” якын дус­лары. Бу учреждениегә ярдәм итүчеләрне санап бетерү мөмкин түгел, исемнәре аталма­ганнар үпкәләмәсеннәр. “Игелек кылуның чиге юк” дип юкка гына әйтмиләр. Янәшәдә менә шун­дый киң күңелле, олы йөрәкле шәфкать ияләре күбрәк бул­ганда, тормышның үзәк өзгеч суыклары, аяктан егарлык ачы бураннары да артык куркытмас аларны.

Әти-әни дә

ярдәмгә мохтаҗ

Приютта әти-әниләр белән дә эш алып барыла. Ике социаль педа­гог – Эльза Галиева һәм Гөлсинә Галина балаларны гаиләгә кире кайтару юнәлешендә эшлиләр, “ата-аналар – алар безнең икен­че гаиләбез”, диләр алар. Чыннан да, үзе дә авыр тормыш хәлендә калган әни кеше ничек итеп ба­ласына дөрес юнәлеш бирсен ди? Тормыш төпкеленә төшкән өлкәннәр белән аралашып, аларга туры юл күрсәтүчеләр үзләре дә вазифаларының кат­лаулы булуын яшермиләр. Һәр бала өчен аның әнисе (әтисе дә) нинди халәттә булуын карама­стан, кадерле, бердәнбер. Ял­гышып аны яманлап кара, сабый күңеле һич кабул итми андый тискәре мөнәсәбәтне. Ата-ана­лар үзләре дә приют ишеген ачу­га, һәр сүзгә, гамәлгә шикләнеп карый, баламны миннән тартып алырга телиләр, дигән курку яши күңелләрендә. Әмма тора- бара бу шикләнүләр юкка чыга, күпләре үзләре үк ярдәмләшә башлый, чагыштыра, балада­гы үзгәрешләрне күрә. Үзара элемтә югалмасын өчен ата-ана­ларга ешрак килергә тәкъдим итәләр. Шунысын да искәртү кирәктер, бүгенге көндә биредә тернәкләнү узучы балаларның дистәгә якыны үзләре сорап, теләп килгән бирегә.. Бу бала­лар эзсез югалмый, кайберәүләр армия хезмәтеннән кайткач, күчтәнәчләр белән приютка киләләр, шәһәрдә күрсәләр, хәл-әхвәл сорашалар, аралаша­лар.

Саубуллашканда, Светлана Ген­надьевнадан бирегә килүче ба­лалар санының арту яки кимү тенденциясе белән кызыксы­нуыма ул: “Ул сан бик артма­сын иде, нишлисең, тормышла­рын без үзгәртә алмый торган гаиләләр бар шул. Ә шулай да, баланы ата-анадан аеру­га каршы мин. Тәртипсез тор­мыш алып баручыларның ул- кызлары вакытлыча бездә бул­ганда, аларның акылга килергә мөмкинлеге бар, сабыйларын кабат үз яннарына ала алалар. Нарасыйларны балалар йортына алып китүгә караганда, тәрбиягә алырга теләүче гаиләләр яки үз ата-анасына кайтару ягында мин, – диде ул. – Ничек кенә күңелсез, аяныч тоелмасын, бүгенге мул тормышта да балалар һәм үсмерләр өчен социаль приют­ларны саклап калу зарурлыгы бар әле”.