Тулбай фермасына үзгәрешләр кирәк

Сарман районында булган республиканың зона семинар киңәшмәсендә 2015 елның беренче квартал йомгаклары буенча бозауларны үткән елга кимрәк алганга районыбызның “Органик Групп-Чулман” идарәче компаниясе һәм “Мензелинские зори” агрофирмасы Калинин хуҗалыгы тәнкыйтькә эләктеләр. Күрсәткечләрне яхшырту өчен биредә нәрсә эшләргә җыеналар?

“Органик Групп-Чулман” идарәче компаниянең Ва­хитов хуҗалыгы Тулбай т о в а рл ы к л ы - с өт ч е л е к комплексы үз эшчәнлеген яхшырткан. Иске кор­пусларны район баш­лыгы Айдар Салахов таләпләренә җавап би­рерлек итеп ремонтла­ганнар. Биредә бүген 1 мең башка якын мөгезле эре терлек асрала, шуның 200 башы савым сыерла­ры. Монда терлекләрне юнәлешле үстерүгә йөз тоталар. Ферма эшчәннәренең эш шарт­лары да яхшырган. Узган семинардан соң гына да биредә 400 урын-түшәк ясалган. Ферма янында­гы кардалар зурайтыл­ган, азык өстәлләре бул­дырылган. Хуҗалыкта ферманы ремонтлау өчен иске пилораманы сафка бастырганнар. Киләчәктә бөтен терлекләрнең яту урыннары 50 мм лы так­тадан җәеләчәген истә тотканда районның һәр хуҗалыгында, авылында пилорама һәм төзелеш бригадасы булырга тиеш, дип ассызыклап үтте район башлыгы Айдар Салахов. Тулбайда иске торакны торгызып анда симертүгә 100 баш үгез куйганнар, киләчәктә һәр авылдагы фермалар­да үгезләрне симертү мәйданчыклары була­чак. Үгезләрне симертү өчен әлләни чыгымнар китми, аларга эчкә кереп ашар һәм ятар өчен ышык урын гына кирәк. Биредә үгезләр беренче ике көнне генә улакларга сал­ган катнаш азыкны күпләп ашаганнар, аннан соң аларның алдында кат­наш азык күп торгач кап­калап кына китәләр икән. Аларның алларында азык күп булгач җитәрлек кенә ашыйлар, тәрбия булган­да алар көнгә 700-800 грамм үсеш бирәләр. Су белән генә өзеклек бу­лырга тиеш түгел. Кыен­лыклар б ар б илгеле, в а­кыт үтә дә китә, акрынлап эшли-эшли үгезләрне дә иткә тапшырырга вакыт җитә. Вак-төяк чыгымнар­га тоту өчен генә дә кирәк үгезләр тоту. Семинарга килүчеләр яңа туган боза­улар торакларында булып сөт таксие белән таныш­тылар, 3-6 айлык, 6 һәм 12 айлык бозау торакла­рын карадылар. Бүгенге көндә сөт таксие 100 мең сум чамасы тора, аны көнгә 5 тапкыр эшләтсәң генә үз-үзен аклый. Яшь бозауларга пристартер бирергә кирәк. Хәзерге вакытта республиканың Актаныш, Әтнә, Балтач, Кукмара һәм Сарман рай­оннары хуҗалыкларында пристартер биргәч бозау­лар көнгә бер кило үсеш бирергә сәләтле икәне ачыкланган. Бер кило үсеш биргән бозаулар үсеп җитеп елга 5 мең кило сөт бирәчәкләре көн кебек ачык. Мон­да торакларда эшләр җиңеләйгән, торакларда­гы тиресне өч-дүрт айга бер тапкыр гына чистар­тырга була.

Р е с п у б л и к а д а бердәнбер булган Акта­ныштагы азык тикшерү лабораториясенең бел­гече Рөстәм Һадиев терлек азыгы малның ашказанында ничек үзләштерелүен, тирәнтен анализ ясап рационга нинди азык өстәмәләре кушарга кирәклеген дә сөйләп китте. Бу бел­геч буаз сыерларны да ике төркемгә бүлеп тәрбияләгәндә һәм алар­ны соңгы 20 көн эчендә раздой сыерлары сы­ман ашатканда алардан яхшы бозау алып була­чагын билгеләп үтте. Сөт күп булсын өчен берен­че чиратта сыер торган урын чиста, коры булыр­га тиеш. Аннары нәрсә ашаганы мөһим. Әйтик, миксер белән салатлан­дырып бирелгән азык тизрәк үзләштерелә, каты ризык (кукурузны сабагында 40 сантиметр калдырып урырга кирәк икән) ашаган сыер сөт бирү турында уйламый. Аңа ризыкны эшкәртергә кирәк. Гомумән алганда, терлекләргә югары про­теинлы һәм энергиягә бай булган азык ашатырга кирәк. Хәзер терлекләрне сукырларча ашатырга ярамый, бары тик фән кушканча ашатып кына алардан мул продукция алырга була.