Бөртек көче

Бөтен шартларын туры китереп эшкәртелгән җиргә, көчле, авырулардан сакланган бөртек чәчсәң һәм “яңгыр да вакытында явып, җил дә вакытында иссә” көзге бодайның бер бөртегеннән өч башак үсеп чыгарга мөмкин. Ә һәр башакта утыз бөртек булса... 3х30=90 дигән сүз. Җитештерүнең кайсы тармагы шундый керем бирә ала.

Авыл җирендә эшләү беркай­чан да җиңел булмады. Әйе, яшәү шартлары шәһәрнеке белән тигезләште. Юлларны да асфальтлап куя алсак, миңа калса, авылда яшәү өстенлерәк була барачак. Шулай да чәчү ал­дыннан быел проблемалар та­гын да күбәйде. Безнең район­да бер “Заиковский” хуҗалыгы гына техника төзеклеге, ашла­ма тупланышы, ягулык-майлау материаллары запасы ягыннан язгы чәчүгә әзер. “Әнәк”кә кара­ган Мөшегедә дә тоткарлыклар булмаячак.

“Мензелинские зори” хуҗа- лыклары соңгы вакытта шак­тый көчсезләнсә дә, җирнең кадерен белүче инвестор, Дәүләт Советы депутаты Ал­маз Шәрипов авыл кешеләрен авырлыклар белән бергә-бер калдырмаячагына шик юк.

Арча районының “Кырлай” хуҗалыгында рапс маен дизель ягулыгы буларак кулланалар. “Мензелинские зори” былтыр да, быел да ул культураны күп чәчте. Техниканың егәрлеге дә арта, фильтрлар да бик пыч­ранмый икән. Дөрес, бәясе ту­рында дәшмиләр. Бездә бу төр ягулыкны куллану турында сүз чыкканы юк әле.

“Вамин”нан районда яңа бер структура төзелүе дә өметләр уята. “Хәрәбә” бу очракта эко­номикага гына кагыла. Чөнки бу авылларда элек тә, хәзер дә тырышып эшләүче халык яши, язгы 15-20 көндә генә түгел, җәйге, печән, сабан урагында көнне-төнгә ялгап эшләүчеләр булганда быелгы “кризис”ны да җиңеп чыгарбыз. Өметләр – игенчеләр өчен уңай килүе турындагы фаразларда. Ә та­бигать нигәдер ашыктыра! Димәк, чәчүне май уртасында түгел, ә апрель ахырларында тәмамларга туры килә түгелме соң?

Россия хөкүмәте дә, бүгенге кояш җылыткандай, банклар­дагы акчаларын тизрәк синтез­лый башласын – регионнарга, хуҗалыкларга юнәлтсен иде.

Быелгы кредитларны фәкать эре хуҗалыклар гына ала ала­чак. Ә җирләре һәм малла­ры булган фермаларга, гаилә хуҗалыкларына субсидия биреләчәкме, ул ярдәм чәчү башланганчы кайтып җитә алыр­мы?! Безнең фермерлар техник коралланыш ягыннан шактый көчсез бит. Ашлама алучылар турында уйларга да юк.

Язгы чәчү белән беррәттән район башлыгы Айдар Сала­хов хуҗалыкларда һәм иници­ативалы кешеләргә “симертү мәйданчык”лары оештырырга ярдәмне җәелдерү буенча эш алып бара. Авылларда буш корпуслар җитәрлек әле. Радик Фәттахов, исә, инде Калтакта­гы элеккеге мастерской бина­сына симертүгә үгезләр куй­ган. Фермерлар мал сатмакчы, икенчесе алырга җыенып йөри. Җитештерүчән хезмәтнең тук­таганы юк районда.

Сөт җитештерүче хуҗа- лыклар, гаилә фермалары саткан өчен заводтан гына түгел, Россия, Татарстан хөкүмәтләреннән субсидия төсендә өстәмә керем ала­лар. Түбәндә ике ай эчендә сөт сатудан хуҗалыклар кас­сасына кергән акча (мең сум­нарда)

Беренче графа – хуҗа- лыклар, гаилә фермалары, икенче – федераль, өченче – Татарстан бюджетына бирелгән субсидия.

“Сөт иле”

агрофирмалары 1250 -

Калинин 222 467

Калморза 89 187

Николаевка 223 471

Заиковский 363 766

ИП “Салихов” 14 29

ИП “Вәлиев” 16 34

ИП “Шереметьев” 13 28

ИП “Красноперов” 11 24

ИП “Казанцев” 10 23

Аңлатма. “Сөт иле”нә кара­ган агрофирмаларга субсиди­яне үзәкләштереп Казан аша бирәләр. Субсидия алучылар арасында сөт җитештереп сатучы башка фермерларның булмавын сөтне сөт эшкәртү заводына тапшырмау белән аңлаталар.

безнең белешмә

Бөртеккә өстәмә көч бирер өчен бер гектарга кимендә 50 кило­граммнан да ким булмаган ашлама (тәэсир итү көче) кертелергә тиеш. Республика шуның 12 килограммын ярдәм рәвешендә бирә. Минзәлә агрофирмалары ашлама сатып алырга кредит рәсмиләштерә алмыйлар. “Заиковский” хуҗалыгы үз акчасы­на алып кайтып куйды.

Тагын бер проблема – хуҗасыз булган пай җирләре закон­лаштырылмаган. Шуңа Россия субсидия лимитын киметә, бу җирләр көзгә кадәр рәсмиләштерелмәсә, ашлама өчен алынган Татарстан субсидия акчасын да кире кайтарасы була. Сораучы булмаган пай җирләре авыл җирлекләренә рәсмиләштерелсә, арендага биреп күпме керем эшли алырлар иде.

Хуҗалыкларда бөртек бар. Әмма аның күбесе сортсыз. Шуңа ашлама да бик аз булса, югары уңышка өметләнеп булмый.

Татарстан хөкүмәте быел язгы чүчүне башкарып чыгу өчен дизель ягулыгын 31,60 сум белән генә бирә.

 Илдус ШАҺИЕВ