Тырыш куллар үстергән кыяр тәмле була

Шәһәребездә кыяр үстерү белән шөгыльләнүче Вильсур Хәлиуллинга телефон аша шалтыратып хәлләрен белешкәндә, кыярларның кайчан уңыш бирүе белән кызыксынгач, ул: “Аллаһы Тәгалә кайчан бирә – шунда була” дип кыска гына җавап кайтарган иде. Ә өйләренә барып, тормышлары һәм эш процессы белән танышкач, үз көчләре, үз тырышлыклары белән уңышка ирешүче кешеләр икәненә төшендем.

Хәлиуллиннар гаиләсе Минзәләгә биш ел элек килеп төпләнә. Аңа кадәр Аю авы­лында яшиләр. Аюда йорт са­лып, бакчаларының 3-4 сутый җирендә теплица ясап, кыяр үстерү белән шөгыльләнәләр. Шәһәргә күченеп килгәч тә, Садак бистәсендә ипотека программасы буенча зур йорт җиткерәләр, бакчаларының 10 сутыенда теплица корып, шун­да кыяр үстерүләрен дәвам итәләр.

– Теплицаны декабрь аенда ук яңартып, берничә кат яңа полиэтилен белән төреп куя­быз. Февраль аенда кыяр ор­лыкларын теплица эчендәге махсус өстәлләргә чәчәбез. 15-18 көннән рассадалар­ны җиргә утыртабыз. Шуннан соң башлана инде тынгысыз эшләр, – ди үзен һәвәскәр бакчачы дип санаучы Виль­сур абый эш процессы белән таныштырып. – Орлыклар­ны Башкортстан якларыннан, Туймазыдан алып кайтабыз. Анда теплицаларны гектарла­ган мәйданнарда тоталар. Яңа технологияләрне дә шул як бак­чачылардан өйрәнәбез, өстәмә рәвештә интернет чыганаклар­дан, китаплардан укып таны­шабыз. Гадәттә сыналган үз технологияләребез белән эш итәбез. Сортка килгәндә, кыс- ка булып үсүче “Кураж” сортын утыртабыз. Быел теплицага ике меңнән артык кыяр үсентесе утырттык, аларның һәрберсе яшь бала кебек бит. Вакытын­да мыекларын өзәргә, тамыр­ларын туфрак белән капларга, чүбен утарга, тырмаларга, су сибәргә кирәк. Кыяр үстерү ул бит сезонлы эш, минем өчен ул хобби кебек. Моннан тыш, төп эшем бар – нефтьче бу­лып эшлим, иптәшем Гөлназ гимназиядә укыту эшләре бу­ енча директор урынбасары.

Үзләре эштә вакытта теплица белән күбрәк Гөлназның әтисе – Рәшит абый җитәкчелек итә. Аңа ярдәмгә тагын сезонлы ике эшчеләре бар.

– Теплицада эш күп, ба­рыбызга да җитәрлек, – ди Вильсур Хәлиуллин. – Ябык урында яшелчәләр үстерү зур җаваплылык, тәҗрибә сорый. Барлык эшләр дә төшкә чак- лы эшләнә, төштән соң кыяр үсентеләренә тияргә ярамый, яфраклары җәрәхәтләнергә мөмкин, ә бу исә инфекция чыганагы булып тора. Салкын тисә дә озак авырыйлар, артык кызуны да яратмыйлар.

Теплицага җылы үткәрелгән, кое казылган. Корылма эчендә температураны 16 градустан төшермәскә, ә 25-27 градустан югарыга күтәрмәскә тырыша­лар. Кыярларга кое суы гына сибәләр. Гадәти суүткәргечтән килгән суда хлор бар, ә ул яшелчәләргә зарарлы. Кыяр сезоны беткәч, өмә ясап, теплицаның полиэтиленнарын салдыралар, корыган сабакла­рын, чүпләрен түгәләр. Участо­кларына төп ашлама – тирес кертәләр.

– Минзәләдәге шәхси кибет- ләр белән эшлим мин, кайсы кибеткә кирәк – шалтыраталар да, үзем илтеп бирәм. Өйдән килеп алучылар да бар, уңыш мулдан булганда Чаллыга да илтәм, – ди уңган бакчачы.

Теплица тоту, кыяр үстерү технология-ләре хакында озаклап сөйләргә мөмкин, ләкин әлеге эшләрне башка­рып чыгу зур тырышлык, са­бырлык, һәр технологияне төгәл үтәүне таләп итә. Моны һәркем эшли алмый. Ә әлеге гаилә бу эшне яратып, күңел биреп башкара, балалары да әти-әниләре кебек тиктормас­лар, белемлеләр. Зур улла­ры Самат Лениногорскийдагы нефтьчеләр техникумында, кызлары Энҗе гимназиянең 8 нче сыйныфында белем ала. Укудан тыш Энҗе “Уен” бию ансамбленә йөри, төрле кон­курс, фестивальләрдә чыгыш ясый. Кечкенәләре Айнар да быел гимназиянең 1 нче сый­ныфын тәмамлаячак, боз сараена хоккей секциясенә йөри, турнирларда катнаша. Әтиләре Вильсур да белемен арттыру белән мәшгуль, Уфа­дагы нефтьчеләр университе­тында икенче югары белемен ала.

акцент

Хәлиуллиннарга барган көнне көн кичкә авышкан иде. Рәт- рәт түтәлләргә утыртылган, вертикаль рәвештә бертигез үрмәләгән ямь-яшел яфраклы кыярлар яхшы тәрбия һәм игьтибардан бик канәгать булып, тыныч кына үсеп яталар. Эшчеләр төшкә хәтле көндәлек эшләрне тәмамлап кайтып киткәннәр. Ә Рәшит абый исә һаман шунда кайнаша: түшәмдәге полиэтиленга пардан җыелган су тамчыларын ипләп кенә зур таяк белән кагып төшерә. Шулай эшләмәгәндә су тамчылары төнлә кыярлар өстенә тамчылап торачак икән, ә моны кыярлар яратмый. Кыяр үсентеләре арасында чәчәккә бөреләнгәннәре дә, кечкенә генә кыяр биргәннәре дә бар иде. Ә шушы көннәрдә әлеге кыярлар җитлегеп, шәһәребез кибетләренә сатуга чыгачак.

Дифиза НУРИЕВА