Сингапур мәгарифенә йөз тотабыз

Сингапур мәктәптә белем бирүнең сыйфаты буенча алга киткән дәүләтләрдән санала. Шунлыктан, Татарстан Президенты Рөстәм Миңнеханов башлангычы нигезендә, Сингапурның Educare компаниясе белән берлектә, “XXI гасыр өчен мәгарифне үзгәртү” исеме астында белем күтәрү программасы тормышка ашырылды.

Әлфинә ВОРОБЬЕВА

Бу ел башында тренер Маха шәһәребез мәктәпләрендә бу­лып, укытучылар белән ара­лашкан, дәресләр караган иде. Ул укытучы-методистларны ха­лыкара инновацион методика белән беррәттән, яңа алымнар­ны гамәлдә куллану буенча үз тәҗрибәләре белән дә таныш­тырды. Соңрак гимназия дирек­торы Ренат Ибраһимов Синга­пурда булып кайтты, үз күзләре белән күргән, үзе ишеткән яңалыкларны ул семинарда катнашучыларга бәян итте:

– Бүгенге көндә безнең алга зур бурыч куелды – республи­када бу юнәлештә эшләүче 55 мәктәпнең берсе – безнең гимназия дә ресурс үзәге бу­ларак эшли башлады. Яңа алымнарның асылына төшенеп, һәр укытучы аларны үз эшчәнлегендә иҗади якын ки­леп кулланырга тиеш. Февраль башында беренче дәресләр күрсәттек. Авыр, әлбәттә, ха­таларсыз да булмый. Синга­пур методикасының макса­ты – укытучыларны заманча, дөнья күләмендә киң танылган алдынгы һәм нәтиҗәле инте­рактив укыту методикаларына өйрәтү. Сингапурча укыту укы­тучыларны хәзерге белем бирү формасыннан читләштерүне күздә тотмый, программа­ларны яңа ысул белән укучы­га кызыклы итеп җиткерүне максат итеп куя. Бу метод белән эшләүче мәктәпләрнең һәркайсының үз миссиясе бар. Гимназиянең миссиясе – өч телдә яхшы аралаша белүче, стандарт булмаган фикер йөртә белүче, мәсьәләләрне ориги­наль чишүгә әзер укучы шәхес тәрбияләү, - диде ул үз чыгы­шында. “XXI гасыр күнекмәләре һәм компетенцияләре. Сингапур тәҗрибәсе” исемле семинар­да гимназия укытучылары биш ачык дәрес күрсәтте. Без икен­че сыйныфта әйләнә-тирәне өйрәнү дәресендә булдык. Гадәти сыйныф бүлмәсе. Пар­талар, укучылар, укытучы, 45 минутлык дәрес – боларның берсе дә үзгәрми. Укыту алым­нары бары тик уен формала­ры белән баетыла. Элекке ке­бек сүз әйтергә куркып торган укучы да, “Дөрес әйтмисең”, дигән укытучы да юк биредә. Киресенчә, үз фикерен әйтә белгән, бәхәскә керергә курык­маган укучылар гына бар.

Балаларны белем бирү процессына җәлеп итү, уку­чылар белән идарә итүнең ү з ә н ч ә л е к л е булуы гаҗәп- л ә н д е р д е . Дәрестә бала­лар төркемләп эшли, бердәм х е з м ә т т ә ш л е к итә. Төркемдәге дүрт баланың барысы да бе­рьюлы эшли. Хәтер сәләтен үстерүгә басым ясала, шул сәбәпле, дәрестә биремнәр фәнни танып белүгә, эзләнүгә нигезләнгән. Укы­ту методикасының асылы да балага яңа мәгълүматны үзе эзләп табарга юнәлеш бирүдән гыйбарәт. Укытучы коман­дада бердәм хезмәттәшлек итәргә, сыйныфта позитив микроклимат булдырырга ом­тыла, балаларның бер-берсе белән аралашуына нигезләнеп эш итә. Дәреснең 15 минуты үтүгә, шушы эш ритмына ку­шылып, кулларның күтәрелүен, кул чабып алуларын, төрле хәрәкәтләр аша аңлашуга күчкәнне сизми дә каласың.

Сингапурда телне уен һәм хәрәкәт белән өйрәтәләр. Бу дөрес алым, диләр педаго­глар. Яңа туган баланың да теле ачылсын өчен аның белән сөйләшәләр. Мәктәп укучысы да телне уйный-уйный җиңел, тиз үзләштерә, өстәвенә бу ме­тодика үзенә бер төрле тәрбия чарасы да. Бер-береңә ярдәм итеп яшәргә кирәклеген бала кече яшьтән үк сеңдерә. Синга­пурда тегенди бул, мондый бул, дип, сүз белән үгетләмиләр, ә моңа укыту системасы аша ирешәләр. Монда баланың фикерләү сәләте дә, психика­сы да исәпкә алына. Уртача өлгерүче укучының фикере бик яхшы укыган баланыкы белән тәңгәл килми, әлбәттә. Әмма аның фикере дә хупла­нырга тиеш. Шул чакта гына бала курыкмыйча үз белгәнен сөйли ала. Укучылар мондый укыту алымы ярдәмендә фән серләренә ныграк төшенсәләр, ул үз-үзен аклаган дигән сүз.

Әлфия Хәкимҗанова, баш­лангыч сыйныф укытучысы:

– Бездә, гадәттә, сыйныф­та өч-дүрт лидер була, шулар бөтен дәрестә җавап бирә, башкалар тыныч кына уты­рып тора. Бәлки алар җавапны белә дә торгандыр, әмма дөрес булмас дип шикләнә, үз-үзенә ышанмый, оятлы булырмын дип курка. Ә Сингапур методи­касы буенча, баланың берсе дә дәрестә пассив утырырга, уен­нан читтә калырга тиеш түгел. Лидер үз биремнәрен әзерләп бетергәч, башкаларга да булы­ша, җавапларны бергәләп ка­батлыйлар, ятлап бетерәләр. Барысы да әзер булгач кына, торып сөйлиләр. Белмәгәнен укытучыдан сорыйлар, әлбәттә, укытучы да нык әзерлекле бу­лырга тиеш.

Сингапурда телне уен һәм хәрәкәт белән өйрәтәләр. Бу дөрес алым, диләр педагоглар. Яңа туган баланың да теле ачылсын өчен аның белән сөйләшәләр. Мәктәп укучысы да телне уйный- уйный җиңел, тиз үзләштерә, өстәвенә бу методика үзенә бер төрле тәрбия чарасы да.