Оештыру эше генералы

Бөек Ватан сугышында җиңү алып килгән язда, 1945 елда дөньяга килгән Рәүфәт Гатаулла улы Сафиуллин әлеге язманың төп герое. Тыныч тормыш герое.

Тормышның төбеннән күтәрелгән, әти-әнисе гади хезмәт кешеләре булган. Белгәнебезчә, игенче һәм тер­лекче халкына генерал титул­лары бирү гадәте юк. Рәүфәт абыйның бер абыйсы Рафак (1933 елгы) полковник. Совет чорында бирелгән дәрәҗә- титулларны ныграк хөрмәт итәм. Әмма арттырмыйм да- киметмим дә, язучы халкын­да болытлардан югары менү гадәте барын да беләм, бу оч­ракта исә күпертмим: Гатаулла абзый малае Рәүфәт – оештыру эшенең генералы.

Совет власте, партия һәм аның иҗтимагый һәм сәяси органнары кадрларны тәрбияләгәндә барлык ба­скычлар, тормыш мәктәпләрен үтеп, терлекчелек өлкәсендә эшләгән җитәкчеләрне ферма араларындагы, Сиваш сазлы­гыннан да хәтәр сазлыклар аша үткәреп, утлар- сулар кичте­реп, иң ныклыларын тегермән ташында тартып, аннары җиз иләктән үткәреп югары үрләргә күтәрә иде.

Рәүфәт абый Дәвек мәктәбен тәмамлаганнан соң Минзәлә совхоз-техникумында, аннары Казан ветеринария институ­тында (монда элеккеге район башлыгы Николай Владими­ров белән бер төркемдә) бе­лем ала. Рәүфәт абыйның эш урыны 1970 елларда ук Ка­зан Кремлендә иде. Хезмәт кенәгәсенә күз салсак, Апас районында аннары свинопром трестында баш зоотехник, ТР авыл хуҗалыгы министрлыгын­да бүлек начальнигы, Татпо­требсоюзда идарә начальнигы урынбасары, шул ук идарәнең исәпләү үзәге директоры дигән юлларны да укырбыз.

Рәүфәт абый үзе турында га­зетага язуымны белгәч, бик арт­тырма, бөтен хезмәтләрне язып бетерә алмассың, тыйнаграк яз инде дип теләк белдерде. Язма герое нинди профессия, нин­ди даирә кешесе булмасын, бу юлларны язучы иң беренче нәүбәтттә педагогик күзлектән, аннары тарихи яктан карап яза. Тагын бер карашны оныткан­мын, монысы –дини як. Билге­ле ки, Рәүфәт абый озак еллар дәрәҗәле эшләрдә алсыз-ял­сыз хезмәт куеп, үзенең дини белем ала алмавына уфтана. Ләкин 90 елларда Дәвек авылы­на мәчеткә ай куйган көнне ул туганнарына барлык кунаклар һәм аксакаллар авыз итәрлек пылау, чәйләр әзерләтте. Уку­чы балаларны производство бригадаларына җәлеп итү, ре­монт бригадаларына тарту, 90 елларда эшсезлек, дөресрәге, хезмәт хаклары тоткарлан­ган вакытта яхшы хезмәт хакы һәм вакытында түләнә торган, шуның өстенә тулы соцпакетлы эшләргә урнаштыру. Билгеле, озак еллар авылдан аерылып торгач, аның инде буыннары алмашынган, холкы шул калса да, менталитеты үзгәргән.

– Ниятләнгән эшләрнең шак­тые үтәлде, калганнарын яшь буын гамәлгә ашырыр, – ди ул.

Тирән тарихи тамырларга китсәң, аның ногай морзала­рына барып тоташуын бәлки киләчәктә тарихчы-архив­чы-генеология белгечләре тәфсилләп ачыклар.

Рәүфәт абыйга авылдашла­ры, танышлары ярдәм сорап мәрәҗәгать итсә, ул сәгате- минуты белән ярдәм итә. Объ­ектив сәбәпләр аркасында проблемаң чишелмәсә, ул ка­бат-кабат гафу үтенә. Хәер, бе­лем, идарә итү өлкәсендә баш­кала мәктәбе – “Казан мәктәбе“ иң эффектлысы иде. Казанның классик язучылары әйтмешли, башкаланың стеналары да тәрбияли. Рәүфәт абый исә ил тарихының иң тотрыклы ва­кытында хезмәт куйган кеше. 90 еллардагы кайнаган Ка­заннан исә ул туган төбәгенә юл тотты. Чаллыда шул ук Татпотребсоюз системасын­да эшләде. Хәзер дә Рәүфәт абый Күзкәй авылындагы авыл хуҗалыгы берләшмәсендә рәис урынбасары. Ул авыл­га әти-әнисе нигезенә кай­тып әнкәсен тәрбияләп, төп йортны сүтмичә (өлкән кеше моны бик авыр кичерә) шул нигездә йорт, каралты-кура, менә дигән бакча корды. Аның әнкәсе Бәдриҗиһан әби (авыл­ча Бәдриттәй) әле дә исән, 101 яшьтә, Рәүфәт абый гаиләсе тәрбиясендә. Озак еллар су­кыраеп яшәгән Бәдриҗиһан апага операция ясатып аны бераз күрерлек итте. Улы, ки­лене, балаларының кайгыртуы булмаса, әнкәсе нишләр иде икән? Хәдистә ачык әйтелгән: “Җәннәт – әнкәләрегезнең аяк астында”, дигән пәйгамбәребез.

”Кыргый” туксанынчы еллар­да, Казанда фатир таба алмау­чы авылдан килгән студентлар­ны, заочникларны, үзләренә алып кайтып, кунак итеп, аларга фатир табарга ярдәм итү, ул ва­кытта китап кытлыгы чорында, китапларга кадәр табышу ми­нем дә һаман исемдә. Аларның йортына якын кибеттән дин бу­енча алынган, яңа рухта языл­ган энциклопедия –озак еллар минем өстәл китабы. Берничә мәдрәсәне алмаштыра торган китап ул.

Игелекне аны санамыйлар. Тик бу очракта безләр, әле гади генә кебек тоелган оешма- предприятиегә “телефон хоку­кы аша” урнашып, ятимнәр, ба­лалар өлешенә керүне гонаһка түгел, кырын эшкә дә санамау­чы, остазларына бик югарыдан карап сәлам бирергә дә оныту­чы “эффектлы менеджерлар” буыны вәкилләренә гыйбрәт өчен язам.

Аларның гаилә архивын­дагы фотоларны актарган­да минем искә кереп калганы берничә генә. Шуларның берсе – ВДНХдагы халыкара җыенда Р.Г.Сафиуллинның катнашуы. Зур конференцзалда дипломат­ларда гына була торган бейджи­клар таккан Рәүфәт абый уты­ра. М.Мәһдиевчә әйтсәк, шул йөзләгән вәкил арасында кем иң мәһабәтлесе дисәң, безнең Бәдриттәй малае – Рәүфәт абый. Бу 1970 еллардагы фото. Без бейджикның ни икәнен 7-8 ел элек кенә белеп, тага башла­дык.

1996 елда ул Чаллы шәһә- рендәге җылылык-механик җиһазларны ремонтлау за­водында генераль директор урынбасары. Шул вакытта ул – авылның (Дәвекнең) барлык сәләтле улларын бергә туплый алып, авылга бетон юл салды­ру, ”Чиста су” программасына керү, яңа мәктәп төзү идеясен бирде, тагын бик күп эшләрне оештырды, яисә шуңа этәрде. Авылга яңа зират кирәклеген дә ул тәкрарлады. Авыл аксакал­лары әйтмешли, авылга колон­ка суы кертү 1961 елдан бирле бара. Тик быел кереп бетәргә ошый. Елы шундый җаваплы.

Язма герое портретына штрих

–Тукай районына язгы кыр эшләре белән танышырга килгәч, “Исәнме, Рәүф абый” дип (Казанда вакытта мине шулай атыйлар иде) Татарстан Республикасы Президенты вазифаларын вакытлыча башкаручы Рөстәм Миңнеханов үзе танып исәнләште. Илбашы элек мин Татпотребсоюз системасында эшләгән чорда Арча райпосында эшли иде. Шулай ачык йөзле, аралашучан, олыларга хөрмәтле иде ул дәвердә дә. Казанга Арча районы килеп Чехов база­рында бергәләп ярминкәләр оештырган хәзер дә хәтердә әле, – ди Рәүфәт Сафиуллин.