Шәхси затларга яңача салым

Агымдагы елның 1 гыйнварыннан физик затларның күчемсез милкенә түләнә торган салым күләме объектның кадастр бәясенә карап исәпләнә башлады. Моннан тыш, күчемсез милек салымнарын түләү өчен билгеле вакыт чиге дә кертелде: 2014 нче ел өчен физик затларның күчемсез милкенә салымны, транспорт һәм җир салымын 2015 елның 1 октябренә кадәр түләргә кирәк булачак. Салым инспекциясендәге яңалыклар белән укучыларыбызны тирәнрәк таныштыру максатыннан без ТР буенча 9 нчы санлы Федераль салым службасы җитәкчесе урынбасары Рәмилә КАРМАНОВА белән әңгәмә кордык.

Әңгәмәдәш – Дифиза НУРИЕВА

– Яңача салым исәпләгәндә процент ставкалары ничек куелачак?

– Салым ставкалары торак йортларга һәм торак би­наларга карата, составына бер торак бина (торак йорт) керүче бердәм күчемсез милек комплексларына кара­та; гараж һәм машина урынга, мәйданы 50 кв.м дан ар­тык булган һәм шәхси ярдәмче хуҗалык алып барырга, дача, бакча яки шәхси торак төзелешенә билгеләнгән җир участокларында хуҗалык корылмаларына карата 0,1-0,3 проценттан артырга тиеш түгел. Салым ставкала­ры физик затлар хосусыйлыгында булган милекләренә салым буенча кадастр бәясеннән чыгып салым алына торган оешмалар исемлегенә кергән сәүдә һәм адми­нистратив-офис объектларга карата, шулай ук кадастр бәясе 300 млн сумнан артып киткән объектларга карата – 2 проценттан, башка төр объектларга карата 0,5 про­цент. Муниципаль берәмлекләр карары нигезендә са­лым ставкалары киметелә яки арттырыла ала, ләкин 3 тапкырдан да артыгракка түгел.

– Салым кадастр бәясеннән исәпләнгәндә чигерүләр дә каралган, ягъни бинаның күпмедер мәйданы өчен салым түләмәячәкбез. Шул турыда да әйтеп китсәгез иде.

– Әйе, күчемсез милеккә түләнә торган салымның күләмен хисаплаганда һәр объект өчен салым түләнми торган минимум бар. Фатир өчен бу минимум 20 кв.м бул­са, бүлмә өчен 10 кв.м, торак йортка (шул исәптән бакча йортына) 50 кв.м кадастр бәясе киметелә. Күчемсез ми­лек комплексы составына бер генә торак бина кертелгән булса да, кадастр бәясе 1 млн. сумга киметелә. Мисалда карыйк: 70 кв.м лы фатирыгыз бар ди, шуның 20 кв. м ын чигерәбез, 50 кв.м кала. 1 кв.м мәйданның кадастр бәясе 20 мең булса, фатирның салым исәпләнә торган кадастр бәясе 1 млн сум була. Муниципаль берәмлекләр салым чигерүләрен арттыра алалар.

– Әйдәгез алда әйтеп киткәннәрне исәпкә алып, физик затларның күчемсез милкенә салымны ми­салларда санап карыйк. Әйтик, шәһәрдәге фатир өчен ничек булачак?

– Шәһәр фатиры мәйданы 44,3 кв.м ди, 1993нче елгы фатирның 1 кв.м ның кадастр бәясе – 25317,60 сум. Алда әйтелгәнчә, фатир мәйданына тиеш булган 20 кв.м ны чигерәбез һәм салым салына торган 24,3 кв.м мәйдан гына кала. Шушы мәйданны кадастр бәясенә – 25317,60 сумга тапкырлыйбыз. Фатирның кадастр бәясе – 615217,68 сум. Кадастр бәясен фатир өчен булган са­лым ставкасына – 0,2% ка бүләбез.

Килеп чыккан 1230 сум – фатир өчен салым сум­масы була да инде. Әгәр дә милек берничә кешегә рәсмиләштерелгән икән, бу сумма доляга кертелгән кешеләргә бүленәчәк.

– Димәк, зур мәйданлы яңа йортлары булган физик затлар өчен бу сумма күбрәк булачак...

– Санап карыйк соң. Әйтик, 211,8 кв.м лы йорт. 2008 елда салынган йортларның 1 кв.м ның кадастр бәясе – 18636,49 сум булсын ди. Йортлар өчен салым исәпләгәндә 50 кв.мы чигерелә һәм салым салына торган мәйданы 161,8 кв.м гына кала. Шушы мәйданны 18636,49 сумга тапкырлыйбыз һәм йортның салым ба­засын чыгарабыз – 3 015384,08 сум. Торак йортларга салым ставкасы – 0,3%, шуңа күрә 3 015384,08 не 0,3 кә бүләбез, килеп чыккан 9 046 сум – йорт өчен исәпләнгән салым суммасы була.

– Кешегә кисәк кенә мондый зур сумма түләү авыр булмасмы?

– Кадастр бәясе буенча салым түләүгә күчү акрынлап башкарылачак, моның өчен 5 ел вакыт бирелгән. Шу­лай да физик затлар яңа система буенча салымнарны 2015 ел нәтиҗәләре буенча 2016 елда түли башлаячак.

– Агымдагы елда салымнарга кагылышлы та­гын нинди яңалыклар көтә безне?

– Салым түләүче физик затлар салым түләү чорын­да үзләренә теркәлгән милек һәм җиргә, транспорт­ка салым түләү турында уведомление алмаганнар икән, бу елдан алар бу хакта салым инспекциясенә мәҗбүри рәвештә хәбәр итәргә тиеш булалар. Тиеш­ле мәгълүматлар 2015 елның 31нче декабренә кадәр хәбәр ителми икән, тапшырылмаган һәр документ өчен 200 сум күләмендә штраф каралган. Әгәр дә хо­кук бозу 2017 нче елда гына ачыкланса, штраф күләме, түләнмәгән сумманың 20%ын тәшкил итәчәк. Штраф­лар белән бергә әлбәттә инде җыелган штрафларны да түләргә туры киләчәк. Таләпләр катгыйлана, шуңа күрә салымнарны вакытында түләп, бурычлар җыймау яхшырак булыр.