2026 елның 18 маеннан 24 маена кадәр Россиядә Эндокрин система авыруларын профилактикалау атналыгы үткәрелә, аны Бөтендөнья калкансыман биз көненә (25 май) бәйләнешле итеп үткәрәләр.
2026 елның 18 маеннан 24 маена кадәр Россиядә Эндокрин система авыруларын профилактикалау атналыгы үткәрелә, аны Бөтендөнья калкансыман биз көненә (25 май) бәйләнешле итеп үткәрәләр.
Бу атнаның максаты: калкансыман биз авырулары турында халыкны хәбәрдар итүне күтәрү, профилактика турында
һәм диагностика һәм дәвалауның заманча ысуллары турында сөйләү.
Калкансыман биз гормоннар җитештерә, алар түбәндәгеләрне көйли:
- матдәләр алмашы;
- организмның үсүе һәм үсеше;
- йөрәк һәм нерв системасы эшчәнлеге;
- җылылык алмашы һәм башка күп нәрсәләр.
Клакансыман биз эшендәге бозылулар түбәндәгеләргә китерергә мөмкин:
- гипотиреоз (гормоннар җитешмәүчелеге) - арыганлык, авырлык арту, тире коруы, хәтер начараю белән сиздерелә;
- гипертиреоз (гормоннар артыклыгы) - авырлык югалту, еш йөрәк тибеше, ярсучанлык,
, тирләү белән бара.
Эндокрин система эшендәге бозылуларга түбәндәгеләр китерергә мөмкин:
- нәселдәнлек;
- йод һәм D витамины җитешмәү;
- инфекцион һәм хроник авырулар;
- хирургик катнашулар;
- кайбер препаратларны кабул итү;
- симерү һәм метаболик бозылулар;
- стресс;
- начар экология.
Калкансыман биз авыруларын профилактикалау түбәндәгеләрне үз эченә ала:
Дөрес туклану:
йодланган тоз кулланыгыз (өлкәннәр өчен тәкъдим ителә торган көнлек йод нормасы - 150-200 мкг, бу 4-5 г тозга туры килә);
диңгез продуктларын ашагыз (балык, креветка, диңгез кәбестәсе) - алар йодка бай;
рационга селенлы продуктларны кертегез (Бразилия чикләвеге, йомырка, сарымсак),
бакыр һәм магний (чикләвек, какао, шпинат).
Сәламәт яшәү рәвеше:
даими рәвештә физик активлык белән шөгыльләнегез;
авырлыгыгызны контрольдә тотыгыз;
стресс дәрәҗәсен киметегез - релаксация техникаларын, медитацияне кулланыгыз;
туйганчы йоклагыз (тәүлегенә 7-9 сәгать);
яман гадәтләрдән баш тартыгыз.
Даими медицина тикшеренүләре:
диспансеризация үтегез;
куркыныч факторлары яки симптомнары булганда эндокринолог белән
киңәш итегез;
балаларга 6, 10, 15 һәм 17 яшьтә эндокринолог янында планлы караулар үтәргә киңәш ителә
Йөкле һәм бала имезүче хатын-кызларга аерым игътибар:
аларга баланың нерв системасы сәламәт үсеше өчен йод препаратларын өстәмә кабул итәргә кирәк булырга мөмкин (табиб билгеләве буенча).
Нинди симптомнарга игътибар итәргә кирәк?
Үзегездә түбәндәгеләрне күрсәгез, табибка мөрәҗәгать итегез:
даими арыганлык һәм көчсезлек;
сәбәпсез авырлыкның кинәт үзгәреше;
йокы бозылулары;
еш йөрәк тибеше яки йөрәк тибешенең акрынаюы;
тире коруы, тырнакларның сынуы, чәч коелу;
ярсучанлык яки апатия;
хәтер һәм концентрация белән проблемалар.
Исегездә тотыгыз: үз-үзегезне дәвалау куркыныч! Хәвефләндергеч симптомнар барлыкка килгәндә, табиб белән киңәш итегез. Иртә диагностика һәм профилактика - эндокрин система сәламәтлеге һәм гомуми иминлеккә ачкыч.
Табиб-эндокринолог Архипова Айгөл Дөлфәт кызы