15 март-Бөтендөнья кулланучылар хокуклары көне

Ел саен 15 мартта Бөтендөнья кулланучылар хокуклары көне билгеләп үтелә. Нәкъ менә шул көнне, 1961 елда, беренче тапкыр " кулланучы» төшенчәсе формалаштырыла һәм кулланучының дүрт төп хокукы атала, атап әйткәндә:

 мәгълүмат алу хокукы,

- куркынычсызлык хокукы,

- аңлы сайлау хокукы,

- ишетү хокукы.

Соңрак Бөтендөнья кулланучылар оешмасы (Consumers International-CI) аларны түбәндәге хокуклар белән тулыландырды:

 зыянны каплау хокукы,

- Кулланучылар белеме алу хокукы,

- төп ихтыяҗларны канәгатьләндерү хокукы,

- сәламәт әйләнә-тирә мохиткә хокук.

Беренче тапкыр Бөтендөнья кулланучылар хокуклары көне 1983 елның 15 мартында билгеләп үтелә. ике елдан соң 1985 елның 9 апрелендә БМО Генераль Ассамблеясы кулланучылар мәнфәгатьләрен яклау өчен җитәкчелек принципларын кабул итә.

Бу принциплар кабул ителгәч, куллану хокуклары халыкара танылу ала. Аларда кулланучылар мәнфәгатьләрен яклау өлкәсендә сәясәтне билгеләгәндә һәм законнар эшләүдә хөкүмәтләр җитәкчелек итәргә тиеш булган нигезләмәләр каралган. БМО резолюциясен кабул итү бу өлкәдә халыкара хезмәттәшлекне үстерүгә ярдәм итте.

Россиядә бу дата 1994 елдан киң билгеләп үтелә башлый.

Бу бәйрәмнең үзенчәлеге шунда ки, ел саен бөтен дөнья өчен бердәм тематика билгеләнә. Быел Бөтендөнья кулланучылар хокуклары көне «экологик чиста энергия һәм продукция куллануга күчү аша кулланучыларның хокукларын һәм мөмкинлекләрен киңәйтү»темасына кагыла.

Россия-Парижның климат килешүе ягы. Шул ук вакытта Россия энергетикасын тулаем алганда экологик чиста энергия чыганакларының югары өлеше аерып тора (39,3% бу түбән углеродлы электрогенерация, шуларның 19,7% АЭСКА, 19,1% ГЭСка туры килә). Тагын 47,7% электр энергиясе табигый газ нигезендә җитештерелә, аның углекислый газы да бик түбән. Бүгенге көндә кулланучыларның хокукларын һәм мөмкинлекләрен киңәйтү чаралары өч төп юнәлеш буенча чиста энергиягә керүне арттыру тирәсендә тупланган:

- энергетик яктан чиста йортлар (җылыту, суыту, ризык әзерләү, суыткычлар, корылмаларның энергия нәтиҗәлелеге);

 энергетик яктан чиста транспорт;

- чиста электр белән тәэмин итү.

Шул ук вакытта кулланучыларның хокукларын һәм мөмкинлекләрен яклау һәм киңәйтү һәрвакыт сәламәт, тотрыклы әйләнә-тирә мохитне тәэмин итү, ресурсларны гадел бүлү һәм кулланучылар буларак кешеләр өчен эшләүче икътисади системалар булдыру белән бәйле иде. Ләкин, экологик чиста товарларга күчү кыска вакыт эчендә безгә бәйле, югыйсә без экологик булмаган товарлар җитештерү, куллану һәм утильләштерү аркасында пычрану һәм токсиннар белән әйләндереп алыначакбыз. Нәкъ менә кулланучылар сайлавы товарлар һәм хезмәтләр җитештерүгә сакчыл карашларны бөтен җирдә кертүгә йогынты ясый ала.

Россия Федерациясенең 2035 елга кадәрге чорга Энергетика стратегиясенә ярашлы рәвештә, Россия Федерациясе Хөкүмәтенең 09.06.2020 ел no 1523 - р боерыгы белән расланган, экологик ягулык төрләренә күчү һәм торакның энергия нәтиҗәлелеген арттыру буенча чаралар билгеләмәсе каралган. Стратегиянең төп бурычы, әйләнә-тирә мохитне саклау ягыннан, парник газлары чыгару күләмен һәм энергия нәтиҗәлелеген киметү.

Роспотребнадзор тарафыннан Бөтендөнья кулланучылар хокуклары көненә багышланган чаралар планы расланды, ул массакүләм мәгълүмат чараларында проблемаларны яктыртуны, гражданнарга шәхси кабул итүләрдә, шулай ук дистанцион форматта мәгълүмат бирүне һәм консультация бирүне, кулланучылар хокукларын яклау турындагы законнарның актуаль аспектларын аңлатуны, халыкның төрле төркемнәре арасында кулланучыларга рациональ куллану контекстында практик ярдәм күрсәтүне күздә тота (сәламәт туклану рационы, органик продукция, экологик чиста куллану төргәкләре, ТКХ өлкәсендә энергияне саклау).

Бөтендөнья кулланучылар хокуклары көне алдыннан төбәкләрдә төзелгән ведомствоара киңәшмә органнары (Роспотребнадзорның территориаль органнары каршында кулланучылар хокукларын яклау буенча Консультатив Советлар; Россия Федерациясе субъектларының дәүләт хакимияте органнары каршында кулланучылар хокукларын яклау мәсьәләләре буенча ведомствоара комиссияләр (советлар) утырышлары оештырылды һәм үткәрелде. Әлеге утырышларда, нигездә, Бөтендөнья кулланучылар хокукларын яклау көненә багышланган чараларны гамәлгә ашырганда үзара хезмәттәшлек мәсьәләләре тикшерелде. Роспотребнадзор тарафыннан үткәрелгән кулланучыларга мәгълүмат бирү һәм консультация бирү белән бәйле эшкә Россия Федерациясе субъектларының дәүләт хакимияте органнары, җирле үзидарә органнары, иҗтимагый кулланучылар берләшмәләре вәкилләре актив җәлеп ителде.

Әлеге эшнең ел саен дәүләт хакимияте органнары, җирле үзидарә органнары һәм кулланучыларның иҗтимагый оешмалары кергән кулланучылар хокукларын яклау милли системасында катнашучыларның тыгыз хезмәттәшлегендә башкарылуы бик мөһим, бу безнең илдә кулланучылар хокукларын нәтиҗәле яклауны тәэмин итүгә комплекслы якын килүгә, алып барылган мәгълүмат эшенең сыйфатын һәм нәтиҗәлелеген арттыруга ярдәм итә.