Авылның җелеге аның халкында

Тауасты Байлар авыл җирлеге карамагындагы Тауасты Байлар, Дәвек, Мияш авылларында яшәүчеләрнең тормыш дәрәҗәсен байтак авылларга үрнәк итеп куярга мөмкин. Халкының актив эшчәнлек алып баручылары күп булуы белән дә аерылып тора әлеге җирлек. Тауасты Байлар авыл җирлеге башлыгы Илшат Мәүҗиев белән әңгәмәбез авыл тормышы, фермер хуҗалыклары эшчәнлеге, шәхси секторга ярдәм итү мәсьәләләре хакында.

– Илшат Рафаэло­вич, районда сезнең җирлектәге кебек халкы эшмәкәрлектә актив булган авыл җирлекләре бар. Төрле милек фор­масына караса да, җирлектәге халыкның эшкә мөнәсәбәте җитәкченең хезмәтне оештыра белүенә бәйледер бит. Әллә башка сәбәп бармы?

– Сорауга үзегез дә җавап бирдегез бит инде. Без җирлектәге КФХлар белән аңлашып, киңәшләшеп эшлибез. Әле кайчан гына халыкта “Авылны макта да шәһәрдә яшә” дигән әйтем бар иде. Әмма моны безнең җирлеккә карата кулланып булмый. Җирлектәге авыллары­быз бүген һич тә заманча шәһәрдән калышмый. Ир­кен яшәүнең сере, мөгаен, халыкның матуррак дөнья көтәргә омтылуындадыр. Бездә халык эш белән тәэмин ителгән, лаеклы хезмәт хакы түләнә. Тик бер нәрсәне истән чыгар­маска кирәк – кеше үзенең хезмәте өчен түләүне ту­лысынча алырга тиеш. Җирлектәге хуҗалыкта һәм КФХларда эш яхшы бара, түләү дә әйбәт. Хәзер эшмәкәрлеккә дәүләт ярдәм итә, фәкать шул ярдәмне файдалана белү җитешми. Эшмәкәрлек өлкәсендә бүген күбрәк яшьләр, атап әйткәндә, 30- 40 яшьлекләр юл сала. Шул ук вакытта яшьләребез арасында үз эшен баш­ларга тәвәккәлләмичә торучылар да җитәрлек. Югыйсә, бүген кемнеңдер китереп биргәнен көтеп утыра торган заман түгел. Бүген – тәвәккәлләр зама­ны. Ә бит уйлап карасаң, күпме яшь кеше авылдан шәһәргә эш юклыкка сыл­тап чыгып китә. Минем карашка, үз бизнесыңны башлар өчен авылдан да кулайрак җир юк. Телисең икән, умартачылык белән шөгыльлән, теләсәң, кы­яр-помидор үстер, телисең икән – мал асра. Бер сүз белән әйткәндә, эш аяк астында уралып ята. Өстәвенә, үз эшен ачарга теләүчеләргә дәүләт про­граммалары бар.

“Эше барның – ашы бар”, дип халык юкка гына әйтмәгән. Безнең барлык тырышлыгыбыз, башкар­ган хезмәтебез халыкны эшле дә, ашлы да итүгә юнәлтелгән.

– Программада кат­нашучылар арасын­да ит һәм сөт терле­ген тотучылар саны арта бара. Җирлектәге к р е с т ь я н - ф е р м е р х у җ а л ы к л а р ы н ы ң эшчәнлегенә тукталып китсәгез иде.

– Безнең КФХлар һәм шәхси хуҗалыклар ка­рамагында 1000 баштан артык мөгезле эре тер­лек асрала, шуларның 238 башы – савым сыер­лары. Тауасты Байлар авылы халкының бер өлеше сөтне Минзәлә шәһәрендәге оешмалар­да эшләүчеләргә китереп сата. Һәрберсенең үз кли­енты бар, сөтен аертып каймак итеп, катык, эрем­чек белән дә сәүдә итә. Калганнары сөт җыючы эшмәкәр Зөлфия Харисо­вага тапшыра. Бу эшмәкәр көн саен халыктан 1,5 тонна с өт җ ыя. Б ездә Мәгъфүр Лотфуллинның 10 баш савым сыеры бар, ул тиздән гаилә фермасы оештырачак, моның өчен ул 24 баш савым сыерына исәпләнгән торакны төзеп бетерде.Шулай ук Рөстәм Мәүҗиев тә 35 баш үгез симертүгә алынды. Наил Ибраһимов үз КФХсында мөгезле эре терлекләр симертә, лизинг грантка МТЗ-82 тракторы сатып алды. Ул авылдашла­рына һәм җирлектәге хуҗалыкка транспорт хезмәте дә күрсәтә, җирләрен сөреп бирә, экс­каваторы белән чокыр­лар казый. Те р л е к л ә р симертү өчен сарай төзеде, к и л ә с е елга шәхси я р д ә м ч е х у җ а л ы г ы н үстерү буен­ча 200 мең сум күләмендә дәүләттән ярдәм алачак. Шулай ук “Илнур” КФХсы да сөтчелек буенча 200 баш савым сы­ерына исәпләнгән сарай төзеде, дәүләттән шак­тый гына саллы ярдәм алды. Хәзерге вакытта монда 220 баш мөгезле эре терлек асрала, шуның 120 башы савым сыерла­ры,100 баш тана һәм 50 баш сарык бар.Безнең бу КФХның 3 яхшы комбай­ны, өч тракторы, бер чәчү комплексы бар. Гомумән алганда, бер мең гектар җирен эшкәртү өчен бөтен төр авыл хуҗалыгы тех­никасы җитәрлек. Әлеге КФХның җитәкчесе – Язкәр Биҗанов. 2015 елда 130 гектар көзге бодайның, 435 гектар сабан бодаен­нан 27 центнер, 335 гектар арпадан 29 центнер уңыш җыеп алды. Бу КФХда эшләүчеләрнең уртача айлык хезмәт хакы 20-25 мең сум тәшкил итә.Тагын бер эшмәкәребез – Фаяз Шайхетдинов 2013 елда 700 мең сум күләмендә грант отып үзенең умар­талыгын ныгытты. Аның тормыш иптәше үзләре җитештергән балдан чәк- чәк пешереп сата һәм ул Минзәләдә, Чаллы­да үткән ярминкәләрдә бик теләп катнаша. Ул пешергән чәк-чәкләрне Төркия, Испаниягә дә алып киттеләр. Эшмәкәр Рәсүл Галиевнең дә 100 гектар җире бар, ул анда бодай, арпа культурала­ры үстерә, җитештергән икмәген авыл халкына һәм дәүләткә сата.

Тауасты Байлар авылын­да ташландык хәлдәге ике торак бар иде. Аны Ильяс Галиев КФХсына бирдек, хәзер ул аны ремонтла­ды һәм 200 баштан артык курдюк токымлы сары­клар үрчетә, киләчәктә сарыкларның баш са­нын 500гә җиткерәчәк. Бу КФХда симертү өчен 20 баш мөгезле эре терлек тота, әле ул атчылык белән дә шөгыльләнергә уйлап тора, алдагы елларда монда 100 баш ат булачак. Рөстәм Давлетовка алты гектар җирдә урнашкан элеккеге машина трактор паркын бирдек, ул анда ги­дравлик насослар ремонт­лаячак. Гомумән алганда, безнең КФХларда 100 дән артык эш урыны булды­рылган. Нигездә, эшкуар­ларга һәм үз эшен ачарга теләүчеләргә мәгълүмати консультатив һәм финанс ярдәме күрсәтәбез. Фи­нанс ярдәме бизнеска башлангыч чорын һәм лизинг түләүләренең бер өлешен субсидияләүләрне үз эченә ала. Бүгенге көндә 14 КФХ исәпләнә, алар Россия Пенсия фондына гына да елга 1 миллион сум акча күчерәләр.

Тауасты Байлар авы­лын к иңәйтү ө чен 1 0 г ек­тар җ ир б үлеп а лынды, анда электр үткәрелгән. Биредә 85 йорт төзү план­лаштырыла, шуның 20се төзелгән инде.