“Тургай” балалары

Еш кына халык арасында “Тургай” приюты турында “эчкечеләр балалары яши”, “әти- әни назыннан мәхрүм” кебек сүзләр ишетергә туры килә. Бу балалар турында болай әйтергә хакыбыз юк.

Без моңа кадәр дә тургайлыларның уңышлы эшчәнлеге хакында язып килдек. Учреждениенең инновацияле эшчәнлеге турында биредә һәр почмак, һәр бүлмә, күпсанлы күргәзмә материал­лар да ачык сөйли. Шартлар, мөмкинлекләр кызыктырырлык һәм көнләштерерлек. Шушы уңайлыклардан приюттагы 30 бала яшенә һәм теләгенә ка­рап файдалана. Биредә хезмәт тәрбиясе беренче урында тора. Балаларны хезмәткә өйрәтү өчен столярлык кабинеты, тегү- чигүгә өйрәнү, иҗади остаханә эшли. Кош-корттан башлап, мөгезле эре терлеккә кадәр ас­рыйлар биредә. Үзләрен тәэмин итәрлек яшелчә, җиләк-җимеш үстерәләр. Бу очрашуда без приют психологы Гөлфинур Нуретдинова һәм тәрбия һәм тернәкләндерү эшләре буенча директор урынбасары Эльмира Гатауллина белән аралаштык:

– Безнең приютта төрле яз­мышлы балалар бар. Ике баласы бездә тәрбияләнгән ана акылы­на килмәсме дип, аның турында сөйлисем килә, – дип башлады сүзен Гөлфинур Әхәтовна. – Ире төрмәдә утыра, ә үзе башка ир ат очратып, шәхси тормышын җайларга теләп, икенче район­га күчеп китте, кечкенә баласы туганнарында калды. Тора-бара өч яшьлек бу бала “Тургай” при­ютына эләкте. Бу ханым үзе дә ятимлекнең нәрсә икәнен таты­ган кеше. Балалар кирәк түгел дигән иде. Хәзер ул үзе ятим буларак тораклы булган. Инде балаларны үзенә кайтарырга уйлый. Ялгышты ул бала. Вакы­тында ярдәм кулы сузучы, үгет- нәсихәт бирүче булмады. Мон­дый язмышлар бик күп. Туры юлдан тайпылган хатыннарның күбесен бала кызыксындыр­мый, алар шәхси тормышларын алга куя. Әмма ни кызганыч, яшь хатын-кызларның сайлаган ирләренә чит бала кирәкми, шул рәвешле алар янәдән ярык тага­рак янында кала.

Шундый очраклар да булды. Ике ир-ат ялгызлары гына бала тәрбиялиләр иде. Алар бала­лары “Тургай”да тәрбияләнгән хатыннар белән танышканнар. Нәтиҗәдә бу ирләрне ата булу хокукыннан мәхрүм иттеләр, ә теге хатын-кызлар үз балалары белән калдылар.

Бер үги ата балага кул күтәргән. Монысы бигрәк тә аяныч. Бу явызлык алкоголь тәэсирендә кылына. Бала белән дә, үги ата белән дә психологлар эшли, хәзер бала гаиләгә кайтарылган.

Күрше районнан бирегә ур­наштырылган кыз баланың язмышы да гади түгел. Бик матур җырлый торган бу бала әнисен көтә, эчүеннән туктап, аның янына килүенә өмет итә. Аның апасы да бар, әмма ул да сеңлесе язмышына битараф. Шундый ук бер кыз баланың хы­ялы – мәдәният университеты­на укырга керү. Бирегә ул гари­за язып, үз теләге белән килгән (“Тургай”да мондый алым да кулланыла). Әнисе алкогольгә бәйлелектән дәваланган, бала әнисенең хәлен аңларга тыры­ша. Бөтен бала да яхшы, әмма аларга ярату җитми, аларның һәркайсы турында роман язарга була, ди Гөлфинур Әхәтовна.

“Тургай”да балаларга гына түгел, ата-аналарга да ярдәм кулы сузалар. Ә иң сөенечлесе – бу учреждениедән киткән ба­лалар үсеп, балигъ булгач та, тәрбиячеләрен онытмыйлар. Еш кына армия хезмәтен туты­рып кайткач бирегә киләләр, кайберләре хатлар яза. Кызлар исә гаилә корып, үзләре әни булгач та олы йөрәкле апа- абыйларны искә алалар, кунак­ка киләләр.

– Шундый балалар була, алар ике-өч сәгать яныңнан китми, бар тормышын, уй- кичерешләрен сөйләргә әзер, ул безне гаиләсе кебек күрә, – дип искә алды тәрбия һәм тернәкләндерү эшләре буенча директор урынбасары Эльмира Гатауллина. – Бер уникаль оч­рак булды, кайчандыр биредә тәрбияләнгән кызның баласы да “Тургай”га килеп сыенды. Биредәге балалар имин булма­ган гаиләләрдән генә дип уйлау ялгыш булыр иде. Без ярдәм сорап мөрәҗәгать иткән бар ата-ананы, баланы кабул итәргә әзер. Әйтик, әни кеше читтән торып укый, я булмаса аңа ашы­гыч төстә хастаханәгә ятарга кирәк, ә баланы куяр урын юк. Шундый чакта алар тургайлы­ларга таяна ала.

– Ә бәхетле язмышлар бар­мы? – дип кызыксынабыз хез- мәткәрләрдән.

– Бар, әлбәттә, һәм бу балалар күңеленә тәрбиячеләре салган орлыклар имин мохитта шытып чыгып, җимешләрен бирә дигән сүз. Алар безнең янга киләләр, шатлыклары белән уртаклаша­лар, – ди педагоглар.

Әлфинә ВОРОБЬЕВА