Шагыйрь биргән кызыл йолдыз

15 февраль – Муса Җәлил туган көн

Тормыш дәресләре күңелдә гомерлек эз калдыра. Кеше хәтере аларны йөрәге тибүдән туктаганчы хәтерли һәм буыннан-буынга әйтеп калдырырга тырыша.

Әтиебез Ирек Әхмәтов сугыш чоры баласы. Ул гомер буе безгә, өч кызына, туганнары­на Ватанны яратырга, сугыш кырында ятып калганнарны истән чыгармаска кирәклеген искәртеп торды. Әти һәрвакыт “сугыштан да куркыныч бернәрсә дә юк, сугыш – афәт ул” дип әйтә иде. Бөек Ватан су­гышы чорында әтиебез сабый бала гына булса да, ул еллар аның хәтерендә яхшы саклан­ган. Шундый хатирәләрнең берсе – патриот-шагыйрь Муса Җәлил белән бәйле. Шагыйрь белән очрашуы хакында әтинең сөйләгәне юк иде, ләкин олы­гайган көнендә ул хәтирәләр йомгагын сүтеп җибәрде...

–Мин сезгә сугыш чоры хакын­да күп сөйләгәнем булды, ләкин бер вакыйганы менә хәзер генә ачып салырга җөрьәт иттем. Барысы да һаман шул кыенсы­нуым һәм кечкенә чагында мак­танырга яратуым аркасында. Мактанчыклыгым өчен бүген дә үз-үземне тиргим. Әгәр дә шул вакытта Муса Җәлил биргән истәлекне саклаган булсам, кызы Чулпан ничек сөенгән бу­лыр иде. Аның каршында мин үземне гаепле хис итәм. Хәзер инде яшем дә шактый, бу ва­кыйганы сөйләп калдырыйм әле, – дип 1941нче ел вакыйга­ларына алып кереп китте безне әтиебез.

Билгеле булганча, шул елда М.Җәлил Минзәләгә политэшчеләр курсына җибәрелә. Безнең йорт Ком­мунистическая урамы, 1 нче йорт адресы буенча урнашкан, элек тә шунда булган. Ул учи­лищедан ерак түгел, Минзәлә елгасы буенда – тау башында. Шул чорда тау астында хәрби өйрүнүләр уздырылган, ха­лык тимераякта һәм чаңгыда шуарга җыелган. Хәрбиләр безнең йорт янәшәсеннән узып йөргәннәр.

– Һава торышының нинди бу­ луына карамастан, көнлек хәрби өйрәнүләрдә беркайчан да өзеклек булмады. Хәрби киемле кешеләр, эшкә барган кебек, көн саен безнең йорт янәшәсеннән уза иделәр, ә мин, капка баганасына сөялгән хәлдә, аларны күз белән оза­тып кала идем. Кышкы сал­кын көннәрнең берсендә, гадәттәгечә, капка төбенә чы­гып бастым. Шунда узып бару­чы хәрбиләрдән берсе, баш­калардан аерылып, безнең өйгә таба килә башлады. Ка­рап торышка буе әллә-ни озын түгел, киң җилкәле, пөхтә итеп киенгән, мөлаем йөзле әлеге кеше миндә дә кызыксыну уят­ты – аңа каршы атладым. Яны­ма килеп баскач, исәнләште, үзенең кем икәнен әйтте һәм минем исемем, ничә яшьтә бу­луым белән кызыксынды. “Исе­мем – Ирек, миңа биш яшь” – дип җавап бирдем мин. Аның ныклы кулы ягымлы гына итеп минем башымнан сыйпады, шул мизгелдә әтиемнең кул җылысын тойган кебек бул­дым. Ул ни өчен минем ялгыз булуым, моңаеп басып тору­ым хакында сораштырды. Бу кешене беренче тапкыр гына күрүемә карамастан, аннан ниндидер җылылык сирпелә иде, аны үз әтием кебек коча­клыйсым килде. Саубуллашыр алдыннан Муса Җәлил исемле әлеге кеше миңа кызыл йолдыз сузып: “Ирек, син миңа яраткан кызым Чулпанны хәтерләттең. Ул шушы кызыл йолдыз ке­бек нәни бер йолдызчык. Минем Чулпаным синең кебек үк кечкенә, ул дә әтисеннән башка күңелсезләнәдер. Кайгырма, сабыем, синең әтиең Ватан­ны сакларга киткән. Мин дә китәчәкмен. Намуслы, гадел һәм тыйнак бул, бәлки кайчан да булса бер очрашырбыз әле. Йолдызың һәрвакыт балкып торсын!” Ул китте. Ә мин, капка төбендә басып калган килеш, озак кына шул кызыл йолдызны күзәттем. Кызыл йолдыз бүләк иткән бу әкияти көнне мин го­мерлек истә калдырдым. Бөек шагыйрьнең сүзләре миндә тыныч киләчәккә ышаныч һәм өмет уты кабызды.

Шушы минем өчен кыйммәтле булган кызыл йолдыз белән мактанырга теләп, зуррак ма­лайларга күрсәтергә булдым. Ә алар, миңа ябырылып, йолды­зымны тартып алдылар. Әлеге истәлекне бирмәскә тырышып мин алар белән сугышып та карадым, акырып-бакырып еладым да, ләкин йолдыз кире минем кулга эләкмәде. Бу ва­кыйгага бик күп еллар узды. Җәлил биргән үгет-нәсихәткә тугры калып, мин тыйнак һәм гадел командир һәм чын кеше булып калырга тырыштым. Үз мисалымда көчсезләрне якларга өйрәндем. Кызганыч­ка каршы, кызыл йолдызны гына саклый алмадым, – дип үкенүен белдерде әти. 2013 елда әтиебез гүр иясе булды.

Әтидән тыш, Муса Җәлилне апабыз Фаина Ганиева (Әхмәдиева) да күреп белгән. Алар училищеда күрешкәннәр. Фаина апа аның турында уңай яктан гына искә ала. Барлык кызлар да аңа гашыйк була­лар. Ә Муса исә беркайчан да гаиләсе турында онытмый. Туганнарымның хатирәләрен тыңлаганда минем алда талантлы, тыйнак, гадел, кешеләр хакында кайгыртучы кеше сурәте килеп баса, баш хәрефтән язарга мөмкин бул­ган чын Кеше портреты.

безнең белешмә

Ирек Әхмәтовны минзәләлеләр төрле оешмаларда хезмәт куйган җитәкче буларак беләләрдер. Ул армиядә вакытта Грузиянең кайнар нокталарында хезмәт итеп кайткач, тәэминат бүлегенә инспектор булып урнаша, соңрак райисполкомда – гражданнар оборонасы бүлеге начальнигы, хезмәт ресурслары буенча уполномоченный, автомобильләр хуҗалыгында, авыл хуҗалыгы идарәсендә начальник, редакциядә, райсобеста да эшләп ала, картлар интернат-йортында, ЭТУСта директор вазыйфаларын башкара, җирле совет бүлекчәсендә начальник була.

Ильмира УСМАНОВА (ӘХМӘТОВА)