Сыеры барның сые бар

“Мензелинские зори” агрофирмасы елның- елында үз хуҗалыгында эшләүчеләрне ташламалы шартларда терлек азыгы белән тәэмин итә. Шуңа да хуҗалыкта эшләүчеләрнең барысы да терлек асрап яши.

Наратлы Кичү, Шикәрле каен, Исангол авылларын берләштерүче Наратлы Кичү авыл җирлегендәге шәхси хуҗалыклардан ун айда 602 тоннадан артык сөт җыелган. Көн саен авыл халкыннан җыелган 2,5-2,7 тон­нага якын сөт эшкәртү предприятиеләренә оза­тыла. Авылда ике сыер тотучылар гадәттә сөт тапшырган өчен 15-16 мең сум акча алалар.

– Безнең җирлектә шәхси ихаталарда барлыгы 900 баш­ка якын мөгезле эре терлек, шул исәптән 264 баш савым сыеры асрала. Сөт җыючы Сер­гей Табанаков авыл җирлеге буенча да, районда да алда бара. Бездәге халык малын ничек тә бетермәскә тыры­ша. Без үзебез, мәсәлән, өч сыер, җиде үгез, өч бозау, бер ат асрыйбыз, – ди Наратлы Кичү авыл җирлеге башлыгы Фәррәхетдин Мингазов. Анна­ры ул шәхси хуҗалыкларында мал асрап, үзләреннән арткан сөтне дәүләткә тапшыручылар турында сөйләде. Шуларның берсе – Илгиз Бәхтегәрәев.

– Мин үзем пенсиядә булсам да, хуҗалыкта фуражир вазый­фаларын да башкарам. Дөрес, пенсиябез тулысынча дияр­лек мал азыгы алырга китә. Печәннең рулоны 650-800 сум тора. Моның янына фуражы, оны, саламы кирәк, – дип сөйли Илгиз ага.

Ләкин моңа карап кына сы­ердан өзелергә исәпләре юк аларның. Ул 75 яшьтә булса да, ике сыер һәм башка маллар тота. Ул яшьләрдән калышма­ ска тырышып, җәй көне көн саен 40ар литр сөт тапшырып, бер айга уртача 16-17 мең сум акча алган, шулай итеп сөт тапшыр­ган акча пенсия янына ярыйсы гына өстәмә акча булган.

– Сыер булса, өстәлдә ите дә, мае да, каймагы да, каты­гы да, эремчеге дә, әйрәне дә була. Боларның бары­сын да кибеттән сатып ала башласаң, бик кыйммәткә төшә. Үзең җитештергән про­дукция кибетнекенә караганда һәрвакыт тәмлерәк һәм сый­фатлырак була, – ди тормыш иптәше Вәсимә Бәхтегәрәева.

Тагын бер сөт тапшыручы – Рәзим Мингазов белән ара­лашабыз. Ул бер көн Чаллыда эшли, калган өч көнендә авыл­да маллар асрап яши. Аның бүгенге көндә 7 баш савым сыеры, 8 баш үгезе бар. Рәзим җәйге чорда көнгә 100әр литр сөт тапшырган. Быел ул 10 баш үгез суеп ярминкәләрдә һәм таныш-белешләренә саткан.

– Бер үгездән уртача 70 мең сум акча чыга. Әле менә узган елдан башлап сөткә бәяләр бераз күтәрелде, шулай булса да җәйгелектә сөтнең бәясен киметәләр. Бүген сөтнең литры­на 14 сум 50 тиеннән исәп-хисап ясала. Кибеттә бер литр сөтнең уртача хакы 37 сумнан башлап 56 сумга кадәр. Кайда монда га­деллек? Авыл хуҗалыгы турын­да кайгыртучылар менә шушы мәсьәләне җайга салсыннар иде, – дип күңелен бушатты ул.

 безнең белешмә

Наратлы Кичү авыл җирлегендә 465 кеше яши. Хәйдәр Мингазов, Рушан Каюмов үз хуҗалыкларында җидешәр, Халит Мингазов, Фаил Бәдретдинов, Наил Шәйхетдинов, Фәнис Гыйниатуллин бишәр, Зөмәрә Бикбаева 12 баш савым сыеры асрыйлар. Узган ел җирлектә 236 баш савым сыеры булса, быел бу сан 264 баш­ка җиткән. Алдагы елда җирлектә мөгезле эре терлекләр саны 950 баш булыр дип көтелә.

Кара, чагыштыр, нәтиҗә яса

Беренче графа – авыл җирлекләре, икенче – агымдагы елның соңгы ике кварталында халыктан җыелган сөт (литрларда)

Наратлы Кичү 461000

Кадрәк 315014

Тауасты Байлар 314425

Бикбау 212200

Әтрәкле 208077

Урыс 170500

Николаевка 161080

Иркәнәш 148000

Иске Матвеевка 114650

Аю 104660

Яңа Мәлкән 79900

Юшады 79000

Яңа Маҗын 77530

Хуҗәмәт 77300

Воровский 67700

Коноваловка 34405

Юртау 21040

Иске Маҗын 10910

Район буенча 2610317

Авылда ике сыер тотучылар гадәттә сөт тапшырган өчен 15-16 мең сум акча алалар. Бу авыл кешесе өчен шактый гына акча. Авыл кешесе хәрәкәттә булырга, ким дигәндә ике сыер асрап, үзе җитештергән экологик чиста ризык белән тукланырга тиеш, дигән фикердә наратлыкичүлеләр.

Дилфас ГАЛИЕВ