Мошенниклык һөнәре аферистларга миллионнар алып килә

Бүгенге көндә полиция экспертлары мошенниклык төрләреннән массовый төстә алданулар буенча 4сен аеруча “рентабельле” дип атыйлар. Аларның аерылып торган төп билгесе – алданган кеше мошенникларга акчаны үз теләге, үз кулы белән алып килеп бирә. Тагын шунысы гаҗәп: зыян күрүчеләрнең барысы да үзләре алданган мошенниклык алымы барлыгы турында хәбәрдар булалар.

Финанс пирамидалары

Шундый бер финанс пира­мидасын оештыручылар кли­ентларын 400 млн сумга ал­даганнар. “Үзара ярдәмләшү социаль группа”сы ахыры на­чар тәмамланган “МММ-2011” оешмасының элекке әгъзалары тарафыннан оештырыла. Әлеге оешманың “данын” белә торып, яңа пирамидага 17 регионнан 10 мең кеше керә. Алар арасын­да һаман да әкияткә ышанучы өлкән буын вәкилләре күп була.

Пирамидага акча кертүчеләрне сезгә матди ярдәм булачак, салган ак­чаларыгыз югары кертем китерүче финанс проектла­рына инвестицияләнәчәк дип ышандыралар. Чынлыкта исә бу проектлар бернинди дә икъ­тисади мәгънәгә ия булмыйлар. Түләүләр пирамидага керүче яңа кешеләрнең акчалары хи­сабына башкарылган.

Кызганычка каршы, “инвес- тицияләр китерүче проектка” кергән беркатлы кешеләрнең акчалары әлеге фондны оеш­тырган кешеләрнең счет­ларында җыелып барган. Акчаларның күп өлеше схема­да актив катнашкан һәм аны оештырган кешеләр арасында бүлгәләнгән.

Банкларның пластик картасын ясату

Икътисадый хокук бозуларны ачыклау белән шөгыльләнүче Мәскәү полицияләре Мәскәүдә, Ярослав һәм Там­бов өлкәләрендәге банкомат­ларда кредит карталарындагы пин-кодны укый торган ским­минг җиһазын урнаштыручы өч егетне кулга алалар. Якын­ча исәпләүләр буенча, әлеге “өчлек” 300 гражданны алдап, 15 млн сум акча “эшли”. Ал­данган кешеләр арасында өлкәннәр дә, банкоматлардан акча салдырганда саклык ча­раларын күрергә кирәклеген белмәүче гражданнар да бар. Ялган кредит карточкаларын ясау белән шөгыльләнүче цех та юкка чыгарыла. Бу цехта “осталар”магнит полоскасы булган пластмасса кисәгеннән кредит-дублекат карточкала­рын ясап, соңыннан урланган пин-код белән банкоматлардан акча салдырганнар.

Ялган SMS-хәбәр җибәрү

SMS-мошенниклык кәрәзле телефон операторлары тара­фыннан мобиль интернет, бер абонент счетыннан икенче або­нентка акча җибәрә алу кебек өстәмә хезмәтләр кертелгәч барлыкка килә. Урлашу төрле юллар белән башкарыла. Иң күп сумманы аферистлар түләүле кыска номерлар кул­ланганда туплыйлар. Шул кы­ска номерга SMS җибәргәндә 150-300 сум акча күчерелергә мөмкин. Соңыннан исә уенга мошенникның актерлык оста­лыгы да килеп кушыла.

Ел саен меңләгән кеше теле­фон мошенникларының корба­нына әйләнә. Узган ел Россия күләмендә теркәлгән шундый фактлар гына да – 560. Мондый алдашуларга яшьләр бик игъ­тибар итми, ә менә яңарак кына кәрәзле телефон белән эш итә башлаган өлкәннәр бу кармак­ка еш эләгә. Мошенниклар да төрле схема белән эш итәләр. Мисал өчен:

*телефоннан алдау: полициягә эләккән танышың яки туганыңны иреккә чыгару өчен акча таләп итү, яки SMS аша ярдәм итеп билгеле бер номерга акча күчерү;

*лотерейда җиңү турында хәбәр итү: сезгә экспресс-түләү картасын булдырып, аның ко­дын хәбәр итәргә кушалар, яки үз счетыгызга зур сумма күчереп, кодын җыйдырталар һ.б.

Биологик актив кушылмалар (БАД) сату

Иң оятсыз афераларның берсе – пенсинерларга био­логик актив кушылмалар сату. Үзләрен медицина яки социаль хезмәткәр итеп күрсәтеп, нәкъ менә шушы препаратлар гына аларны сәламәт һәм озын го­мерле итәчәгенә ышандырып, бу кушылмаларны сатып алыр­га мәҗбүр итәләр.

Әле бу гына түгел, алдап са­тып йөрүче берәүләрне кулга алып утырталар, ә башкалар шуңа бәйле рәвештә икенче алдау планын коралар. Зыян күргән кешене, сезгә алдан­ганыгыз өчен бюджеттан ком­пенсация каралган дип ышан­дыралар. Ләкин аны алыр өчен компенсациянең 10-15%ын ал­дан түләргә кирәк диләр. Имеш, закон буенча таләпләр шундый. Кагыйдә буларак, 150дән баш­лап 500 меңгә хәтле акча со­рыйлар. Кайбер алданучылар 1 миллионнан 8 миллионгача акча күчерергә өлгергәннәр. Күптән түгел Россиянең бер регионында полиция хезмәткәрләре пенсионерлар­ны алдап 100 млн сум акча ту­плаган чираттагы мошенниклар бандасын кулга ала.

Россия ЭЭМнең Минзәлә районы буенча бүлегенең оператив ярдәм һәм кон­троль штабы өлкән инспек­торы Александр Акчурин түбәндәгеләрне киңәш итә:

– Безнең районда да мошен­никлык очраклары булып тора. Банк карточкасына бәйле хокук бозуларның да берничә очра­гы теркәлде. Шуңа күрә банк карточкалары белән бик сак булырга, аның номерларын, пин-кодларын яшереп тотарга, чит-ят телефон шалтыратула­рына, SMS-хәбәрләргә дә игъ­тибарлы булып, һәр фактны аек акыл белән кабул итеп, тиешле чара күрергә кирәк. Мошенникларның схемасы күптөрле.

(Материал әзерләгәндә интернет- чыганаклар файдаланылды.)

сүз уңаенда

Россия киберҗинаятьчеләре планета буенча иң алда то­ралар. Компьютер аркылы кылынган җинаятьләрнең дөнья күләмендәге финанс әйләнеше – 200 млрд сумнан артык, шуның 60 млрд сумы Россиягә туры килә. Күп очракта акча­лар интернет банк системаларында һәм электрон түләүләр башкарганда урлана.

Дифиза НУРИЕВА