Балкып яшәлгән гомер

Мозаффар Фаррахов исеме райондашларыбызга Минзәлә подстанциясе начальнигы буларак таныш. 1974-1999 елларда ул җитәкчелек иткән район электр челтәрләре зур үзгәреш кичерә. Шулай ук Мозаффар Тимерхановичны укучыларыбыз район газетасында басылган эчтәлекле мәкаләләре, шигырьләре аша да беләләрдер.

Бикбау авылында туып-үскән, шунда җидеелык мәктәптә бе­лем алган, сугыш һәм сугыш­тан соңгы авыр чорларда авыл тормышының утын-суын кичкән, армия шулпасын эчкән егете­без 1962 нче елда Казан дәүләт университетының тарих-фило­логия факультетына читтән то­рып укырга керә һәм 1968 елда аннан журналист белгечлеге алып чыга. Берара бораулау­чы ярдәмчесе, укытучы, парт­ком секретаре булып эшләп алгач, язмыш сукмак-лары аны редакциягә алып килә. Мон­да ул авыл хуҗалыгы бүлеген җитәкли. Ләкин гомеренең күп өлеше элемтә һәм электр белән бәйләнгән. Энергети­ка өлкәсендә ул 25 ел хезмәт куя. Кайда гына эшләмәсен, аны уңган, тырыш, кешелекле булганы өчен хөрмәт итәләр, исеме һәрчак мактаулылар рәтендә була.

Шушы көннәрдә Мозаффар ага истәлекле көнен – 80 яшь­лек юбилеен билгеләп узды. Тынгысыз җитәкче инде күптән лаеклы ялда. Тормыш иптәше Фәния апа белән гаилә җылысы сирпелеп торган йортларында матур гына гомер итәләр. Туган көне уңаеннан редакциябезнең күптәнге дусты булган Мозаф­фар абыйның хәлен белеп кай­тырга булдык.

Өй ишекләрен ачып керүгә үк ачык йөзле, кунакчыл Фәния апа каршы алды. Куллар биреп күрешкәч, түр якка уздык. Әлеге бүлмәдә Мозаффар абый, зур шахмат тактасына тезеп куй­ган фигураларына карап, уйга чумып утыра иде. Телевизор да эшли, анда татарча сери­ал бара. Кунак барлыгын күрү белән җәһәт кенә шахмат фигу­раларын җыя башлады.

– Икегез уйныйсызмы әллә? – дип сорыйм Фәния ападан.

– Юк, юк мин уйный белмим. Үзе белән үзе уйный ул, – дип җавап кайтарды хуҗабикә. Үзең белән үзең уйнарга күпме са­бырлык һәм акыл кирәк бит: бер башта берьюлы ике төрле кап­ма-каршы фикер тудырып, үзең өчен дә, уйдырма көндәшең өчен дә уйларга кирәк. Шундый саллы гына яшьтә башны болай эшләтә алу гаҗәп күренеш.

Хәлләрегез ничек, ниләр эшләп ятасыз, дигән сорауга җор телле Мозаффар абый «Так­таштагыча» дип, тормышының тыныч кына, бер агымда бару­ын белдереп, шигырь юллары белән җавап кайтарды.

Мозаффар абый кечкенәдән үк һәр нәрсәне хәтерендә калдыручы, тирәнтен фикер йөртүче бала булып үсә. Аның өстенә шигырьләр яза, спорт белән шөгыльләнә. Мәктәптә укыган чагында авыл яшьләрен Минзәләгә ярышка алып киләләр, шунда Мозаффар абыйга яхшы күрсәткечләре өчен велосипед бүләк итәләр. Ә ул район үзәгенә болай да велосипед белән килгән була. Ничек итсә итә – берсен җитәкләп, берсенә атланып кайтып җитә егетебез Бикбау­га. Математика, физика, химия кебек фәннәрдән дә бик көчле укучы була ул. Хәзер дә мәктәп дәреслекләрендәге мисал­ларны, мәсьәләләрне бик тиз чишеп бирә ала, ди Фәния апа тормыш иптәше хакында.

Кешеләр көнләшерлек гүзәл пар инде менә 50 нче елын бер- берсен аңлап, яратып, хөрмәт итеп, шатланышып яши. Алар бергәләп 3 ул үстергәннәр. Балалары да әти-әниләре ке­бек үк хезмәт сөючән булып үскәннәр, барысы да энергети­ка өлкәсендә хезмәт куя. Быел Түбән Кама электр челтәрләре оешуга 50 ел. Шул уңайдан Фарраховлар династиясен Түбән Камада узган бәйрәм тантанасына чакырганнар. “Би­шебезне дә сәхнәгә чакырып чыгарып алкышладылар, мак­тау грамоталары, медальләр бирделәр. Бу өлкәдә эшләү бу­енча бишебезгә 119 ел хезмәт стажы җыела икән” – дип шат­лыгы белән уртаклашты Мо­заффар абый. “Линия жизни” дип аталган энергетикларга ба­гышланган китапта да Фарра­ховлар фамилиясе еш очрый.

Яшьләр күбрәк киләчәкләрен, хыялларын сөйләргә яратса­лар, өлкәннәр элеккеләрне барлыйлар, хатирәләрен яңарталар. Мозаффар абый белән Фәния апа да үткән гомерләрен, хезмәт елла­рын, Екатерина II күпере янәшәсендәге подстанция бу­ендагы йортларында яшәгән елларын сагынып һәм горурла­нып еш телгә алдылар.

– Аллага шөкер, бөтен уңай- лыклары булган үз йортыбызда яшибез, сәламәтлекләребез дә зарланырлык түгел. Балала­рыбыз – Дамир, Данил, Рамил үз гаиләләре белән җитенке тормышта яшиләр. Сөеп туя алмаслык 6 оныгыбыз бар. Шу­лар бәхетенә, шатлыгына куа­нып, алар ярдәмен, ихтирамын тоеп яшибез. Бер-берең белән кул тотынышып, шатлыкны да, кайгыны да уртак итеп яшәгәч, 50 ел бергә яшәгән гомер 5 ел кебек узган да киткән. – ди Мо­заффар ага белән Фәния апа. Әйе, яшәгәч, янып эшләргә, балкып яшәргә кирәк ул. Баш­карган хезмәтләренә дә, гаилә тормышларына да тел-теш тидерерлек түгел. Нинди генә теманы сөйли башламасыннар – горурланып һәм ләззәтләнеп сөйли алар. Ә күзләрендә – бер-берсенә карата булган яра­ту һәм ихтирам чагыла.

– Җитәкче булу авырмы? – дим Мозаффар абыйга.

– Юк, әллә-ни авырлыгы булмады, – ди ул. – Шулай да җитәкче вакытта иң үзәккә үткәне транспорт булмавы иде. Авыллардагы подстанцияләргә ДТ тракторына утырып чы­гып китәр идек, анда икешәр тәүлек кайталмый яткан чак- лар да булды инде, – дип кабат истәлекләргә кереп китәбез. Ул җитәкчелек иткән заман­да авылларда коры җирдә подстанцияләр төзелә, багана­лар алыштырыла, бу эшләрне башкарырдай белгечләр, эшчеләр кирәк, аңа өстәп гаилә тормышы, күтәрелеш еллары – боларның авырлыкларын Мо­заффар абый гына беләдер.

Мозаффар абыйны белү- челәр аны мәһабәт гәүдәле, мөлаем йөзле, шаян телле, киң күңелле, сабыр кеше буларак хәтерлиләрдер. Ул бүген дә нәкъ шундый. Җәй көннәрендә Фәния апа белән йорт янәшәсендәге бакчада, ише­галдында кайнашсалар, көзге яңгырлы көннәрдә үзләренә өй эчендә эш табалар. Мозаффар абый һаман да белем өстәү белән мәшгуль – китаплар укый. Коръән сүрәләре язылган ике калын китапны укып чык­кан инде, хәзер өченче томга керешкән.

– Күп газеталар алмыйбыз, ди Фарраховлар. – “Минзәлә” га­зетасы район яңалыкларын да, республиканыкын да җиткереп бара. Килгәнен көтеп алып, һәр хәрефен җентекләп укып бара­быз, – ди алар. Татарча сериал­ларны да яратып карыйлар икән.

Мозаффар абыйга юбилее уңаеннан исәнлек-саулык, ба­лалар бәхете, иминлек, тор­мыш иптәше Фәния апа белән озын-озак гомер итүләрен теләп калабыз.

Дифиза НУРИЕВА