27 июльдән 2 августка кадәр – Бавыр авыруларын профилактикалау атнасы
27 июльдән 2 августка кадәр – Бавыр авыруларын профилактикалау атнасы. Ул Халыкара гепатитка каршы көрәш көне (28 июль) белән бәйле һәм гражданнарны бавыр авырулары белән бәйле куркынычлар, иртә диагностиканың әһәмияте, шулай ук профилактиканың төп чаралары һәм сәламәт тормыш принциплары турында хәбәрдар итүгә юнәлдерелгән.
Бавыр – иң эшсөяр органнарның берсе: ул токсиннарны чистарта, матдәләр алмашына катнаша, аксымнар синтезлый һәм ашказаны эшчәнлегенә ярдәм итә. Ләкин аның бер үзенчәлеге бар – ул озак «тыныч тора»: бавыр тукымасында авырту рецепторлары юк, шуңа күрә борчылу сигналлары соңгы стадияләрдә генә күренә. Шуңа күрә профилактика бик мөһим!
Бавыр өчен төп куркынычлар
Вируслы гепатитлар (аеруча B һәм C) – еллар буе симптомсыз бара ала, ләкин бавырны җимерә.
Алкоголь – цирроз һәм гепатитның төп сәбәпләренең берсе.
Алкогольсез майлы бавыр авыруы – артык авырлык, диабет һәм дөрес тукланмау белән бәйле.
Даруларны контрольсез кабул итү һәм БАДлар – күп препаратлар дөрес кулланмаганда бавыр өчен агулы.
Сәламәт булмаган туклану – шикәрнең, трансжирларның һәм қыздырылган ашамлыкларның артыгы бавыр күзәнәкләренә зыян китерә.
Бавырны ничек сакларга: гади һәм нәтиҗәле адымнар
Вакцинацияләнегез. Гепатит B вакцинасы – ышанычлы саклану. Гепатит C вакцинасы хәзерге вакытта юк, шуңа күрә саклык чараларын күрү мөһим.
Алкогольдән баш тартыгыз яки аны чикләгез. Хәтта кечкенә дозалар вакыт белән зарар китерергә мөмкин.
Тигезләнгән рацион белән ашагыз. Рационга яшелчәләр, җимешләр, бөтен орлыклы продуктлар, балык, бакча җимешләрен кертегез. Шикәрне, майлы, қыздырылган һәм ярымфабрикатларны чикләгез.
Авырлыгыгызны контрольдә тотыгыз һәм актив булыгыз. Атнага 150 минут уртача физик нагрузка (йөрү, йөзү, велосипед) майлы бавыр авыруы куркынычын киметә.
Даруларны бары тик табиб билгеләгәнчә генә алыгыз. Үз-үзегезне дәваламагыз – беренче карашка зарарсыз дарулар да бавыр өчен куркынычлы булырга мөмкин.
Гигиена кагыйдәләрен саклагыз. Кулларыгызны юыгыз, продуктларны җентекләп эшкәртегез, чиста су эчегез – бу гепатит A һәм E дән саклый.
Даими тикшеренүләр узыгыз. Кан анализы (АЛТ, АСТ, билирубин) һәм бавыр УЗИсы проблемаларны иртә стадиядә ачарга ярдәм итә.
Кызыклы факт: бавыр регенерацияләүнең уникаль сәләтенә ия – ул җитди җимерелгәннән соң да торгызыла ала. Ләкин аның ресурслары чиксез түгел, шуңа күрә критик хәлләргә китермәсәк яхшырак.